Presentatie verslag strategische EU landbouwdialoog, NPLG van tafel

Het kabinet haalt een streep door het Nationaal Programma Landelijk Gebied, zo werd bekend in diverse media verwijzend naar geluiden uit ‘Haagse kringen’. De gebiedsgerichte aanpak, waarbij provincies met lokale partijen aan de slag zouden gaan om in het landelijk gebied te werken aan gezonde natuur, schoon water en schone lucht, wordt ingewisseld voor een nog niet bekend gemaakte andere aanpak van de vraagstukken. Tijdens het EKO-event benadrukte De Natuurweide-voorzitter Sybrand Bouma dat de inzet van De Natuurweide, voor een gezonde groei van de biologische melkveesector en de biologische consumptie, onverminderd door gaat. Naast de steun aan de groei van het EKO-keurmerk komt dat ook naar voren in de actieve en intensieve bijdrage aan de Pilot BioMonitor, de Regiegroep opschaling biologische zuivel en rundvlees en alle andere platformen waar, samen met ketenpartners, wordt gewerkt aan groei van ‘biologisch’.

Op dezelfde dag ontving Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, het eindverslag van de strategische dialoog over de toekomst van de landbouw in de EU. Doel van deze dialoog, die begin dit jaar is gestart, is om te komen tot een gedeelde visie over de landbouw in de EU. Belanghebbenden uit de hele agrarische voedselketen, waaronder landbouwers, coöperaties, agrovoedingsbedrijven en plattelandsgemeenschappen, niet-gouvernementele organisaties en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, financiële instellingen en de academische wereld gingen met elkaar in gesprek over de uitdagingen en kansen die de Europese landbouw kent:
– Hoe kunnen we onze boeren, en de plattelandsgemeenschappen waarin ze leven, een beter perspectief bieden, met inbegrip van een redelijke levensstandaard?
– Hoe kunnen we de landbouw ondersteunen binnen de grenzen van onze planeet en haar ecosysteem?
– Hoe kunnen we beter gebruik maken van de enorme kansen die kennis en technologische innovatie bieden?
– Hoe kunnen we een rooskleurige en bloeiende toekomst voor het Europese voedselsysteem bevorderen in een concurrerende wereld?

Biologische landbouw wordt in het rapport benoemd als het enige Europees wettelijk vastgelegde duurzame teeltsysteem dat al decennialang positieve bijdragen levert aan milieu, klimaatbescherming en herstel. IFOAM Europa nam deel aan de dialoog als vertegenwoordiger van de biologische sector.

In het eindverslag worden tien aanbevelingen genoemd die moeten bijdragen aan de transitie, die leidt tot landbouwvoedselsystemen die veerkrachtiger, duurzamer,
competitiever, winstgevender en rechtvaardiger zijn:
1. De tijd voor verandering is nu.
2. Samenwerking en dialoog in de voedselwaardeketen zijn cruciaal.
3. Beleidsmaatregelen moeten coherent zijn en krachtige, stimulerende omgevingen creëren op basis van vruchtbare synergieën.
4. Voedsel- en landbouwproductie spelen een strategische rol in de nieuwe geopolitieke context als een essentieel onderdeel van de Europese veiligheid.
5. De rol van jongeren in de landbouw en plattelandsgebieden en de diversiteit van Europese voedsel- en landbouwsystemen zijn een belangrijk bezit.
6. Economische, ecologische en sociale duurzaamheid kunnen elkaar versterken.
7. Markten moeten duurzaamheid en waardecreatie in de hele keten stimuleren en externaliteiten (kosten en opbrengsten van derden die daar weinig of geen invloed op hebben) beter internaliseren.
8. De kansen van technologie en innovatie moeten worden benut om de transitie naar duurzamere agrovoedingssystemen te ondersteunen.
9. De verschuiving naar evenwichtige diëten die gezonder en duurzamer zijn, is essentieel voor een succesvolle transitie.
10. Aantrekkelijke plattelandsgebieden zijn van cruciaal belang voor voedselzekerheid, de toekomstige levensvatbaarheid van de samenleving en de liberale democratie.

De Natuurweide ondertekent EKO ketenconvenant: “Wij pakken de handschoen op!”

Op woensdag 4 september organiseerde EKO een evenement waarop de positionering van het EKO keurmerk als  ‘biologische kwaliteit uit Nederland’ werd gepresenteerd. In deze positionering is het element ‘uit Nederland’ een belangrijk element. Voorzitter van EKO, Douwe Monsma, benadrukte in zijn welkomstwoord de waarde die de Nederlandse afkomst van producten heeft voor de consument: “We zijn in 2022 met een frisse wind aan de slag gegaan om ‘biologisch’ beter op de kaart te zetten. Met de Nederlandse afkomst van producten als extra meerwaarde voor de consument en zakelijke afnemers. Door te kiezen voor biologisch uit Nederland, draag je bij aan een betere leefomgeving in Nederland.”

Bavo van den Idsert, EKO-directeur, onderstreepte die woorden met cijfers: “Uit onderzoek van Blauw Research bleek dat de helft van de consumenten bij verse producten waarde hecht aan de afkomst uit Nederland. Voor vlees, zuivel en eieren ligt dat zelfs nog iets hoger. Ook in landen met grotere marktaandelen voor biologisch, zoals Duitsland, Frankrijk en Denemarken, blijkt dat de toevoeging van de lokale component in de vorm van een keurmerk, iets toevoegt aan het biologische keurmerk.”

Tijdens het evenement ondertekenden 20 bedrijven het EKO-ketenconvenant. Namens De Natuurweide ondertekende voorzitter Sybrand Bouma het convenant: “Met EKO pakken we als sector de handschoen op om te werken aan de groei van biologisch naar 15%. We hebben in Nederland als biologische sector veel goeds te bieden: bevlogen ondernemers, mooie producten. Met in de biologische melkveehouderij normen die verder gaan dan de Europese. Met het EKO-keurmerk kunnen we als gezamenlijke biologische keten veel meer ruchtbaarheid geven aan de waarde van lokaal produceren. Daarmee dragen we bij aan het halen van diverse doelstellingen op gebied van onder andere natuur, klimaat, water en biodiversiteit. Dus ondertekenen wij het EKO-ketenconvenant graag.”

Regeling verplaatsing en innovatie veebedrijven bij N2000 gepubliceerd

De Landelijke verplaatsingsregeling veehouderij met piekbelasting (LVVP) is gepubliceerd in de Staatscourant. De regeling wordt op 6 januari 2025 opengesteld en is bedoeld voor veehouderijen nabij Natura 2000-gebieden die zijn aangemerkt als ‘piekbelaster’.  De regeling geldt voor alle soorten dierhouderijen en staat open  tot en met 30 november 2027. Aanvragen worden op volgorde van binnenkomst behandeld, tot het budget van €90 miljoen  is opgemaakt.

Bedrijven kunnen verplaatsen binnen Nederland of naar een ander land in de Europese Unie, zolang de nieuwe locatie niet valt onder de aanpak piekbelasting. Verhuizing van gebouwen, voorzieningen en dieren worden voor 100% vergoed. Dat geldt ook voor overname of (vervangende) nieuwbouw op de nieuwe locatie. Voor een haalbaarheidsonderzoek vooraf kunnen bedirjven maximaal €50.000 krijgen.

Voor piekbelasters is ook een innovatieregeling beschikbaar. Deze loopt van 21 oktober 2024 tot 8 januari 2025. In totaal is €60 miljoen beschikbaar voor technieken die de ammoniakuitstoot verminderen of brandveiligheid vergroten. Voor melkveehouders staat alleen de Lelysphere op de lijst van te subsidiëren technieken.

 

 

Herinnering: EKO-event op woensdag 4 september

Woensdag 4 september vindt op de locatie ‘De Beleving’ in Zeewolde het EKO-event plaats.  Met een inspirerend programma, lekkere biologische hapjes en een netwerkborrel. De nieuwe EKO-promotiecampagne wordt uit de doeken gedaan en de influencers die EKO gaan uitdragen, stellen zich aan u voor. Ook wordt het EKO-convenant ondertekend door een groep organisaties die de biologische kwaliteit uit Nederland in de schijnwerpers gaan zetten. Meer informatie via deze link.

Campagne en website om consument wegwijs te maken in keurmerken

Milieu Centraal lanceert een campagne om consumenten te wijzen op de Keurmerkenwijzer. Dit online hulpmiddel helpt consumenten om te begrijpen waar een keurmerk voor staat. Voor veel consumenten is in de overvloed aan keurmerken moeilijk te onderscheiden in hoeverre een keurmerk aansluit op de thema’s die een consument van belang vindt. Biojournaal meldt dat onderzoek, uitgevoerd door Motivaction in opdracht van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal en SMK (Stichting Milieukeur), blijkt dat 33% van de consumenten betrouwbare en onafhankelijke duurzaamheidskeurmerken niet kan onderscheiden van neplogo’s of valse claims. Van de bevraagde groep consumenten blijkt 70% geïnteresseerd in meer informatie over duurzaamheidskeurmerken, bijvoorbeeld over de betrouwbaarheid en de toetsing van het keurmerk.

Tegelijkertijd lanceert Milieu Centraal een filmpje met Jasper de ‘keurmerkenpadvinder’. Lees meer over de Keurmerkenwijzer op de website van Milieu Centraal.

België: minder biologische koeien, meer melk

Het aantal biologische koeien in België is vorig jaar, na jaren van toename, gedaald. Wel groeide de hoeveelheid geleverde biologische melk. Dat meldt Ekoland.

De Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie raamt de krimp van de biologische melkveestapel op 5,1%. In Vlaanderen daalde ook de aanvoer van biologische melk, met 3,6%, terwijl deze in Wallonië toenaam met 8,3%. Over heel België was sprake van een volumegroei in biologische melk van 4%. In 2023 daalde de melkprijs voor biologische melk met 5 procent tot 54,14 cent per liter. In de eerste vier maanden van 2024 is een verder daling van de biologische melkprijs te zien, naar een niveau van net boven de 52 cent per liter.

In België zijn vraag naar en aanbod van biologische melk min of meer in evenwicht, zo is te lezen op Nieuwe Oogst. Paul Verbeken van BioForum is optimistisch over de biologische markt. ‘Biomelk had het moeilijk in 2022, maar vanaf 2023 zien we de situatie weer verbeteren. Dat herstel heeft alleen zijn tijd nodig. De markt heeft het moeilijk gehad, wat maakt dat vorig jaar enkele bedrijven zijn gestopt. Maar we zien de situatie herstellen.’

Onderzoek: verduurzamingsregelingen hebben beperkt effect

Om verduurzaming in de landbouw te stimuleren heeft de overheid financieringsregelingen in het leven geroepen. Onderzoek door Wageningen Environmental Research laat zien dat slechts een beperkte groep koplopers en pioniers hiervan gebruik maken. Dat meldt Wageningen University & Research op haar website.

Om op de lange termijn (veel) meer ondernemers te laten investeren in verduurzaming en omschakeling, moeten twee  belemmeringen  worden weggenomen. De marge op producten om de kosten voor verduurzaming te dekken is onvoldoende en ondernemers ervaren te weinig zekerheid over toekomstig beleid en regelgeving. Overbruggingskredieten en leenconstructies zouden boeren moeten ondersteunen om de transitie naar een ander, duurzamer bedrijfsmodel mogelijk te maken. De inzet van financieringsregelingen als beleidsinstrument om omschakeling te ondersteunen, is tot nu toe beperkt gebleven. Financieringsregelingen die door de overheid worden ondersteund, kunnen ondernemers helpen om de financiering rond te krijgen bij de bank of betere voorwaarden voor een lening te krijgen.

Medio september nieuwe biologische campagne

Als vervolg op de in juni gestarte campagne om de consumptie van biologische voeding te stimuleren begint in september een overheidscampagne rond appels, winterpeen en jong belegen kaas. De campagne is een voortvloeisel uit het Actieplan groei van biologische productie en consumptie. In de weken 38, 39 en 40 is dan op televisie weer de commercial te zien.

Op Ekoland.nl doet voorzitter Willem Groenenberg een oproep aan de sector om aan te haken: “De bal ligt nu voor het doel. Het is nu aan ons allen om deze erin te schoppen. Iedereen kan een veelheid aan producten in de spotlight zetten zodat consumenten op de winkelvloer het juiste besluit nemen. Hiervoor is het belangrijk goed samen te werken met de handelshuizen en iedereen aan te laten haken en te laten knallen.”

Sepha Smit van RVO heeft goede verwachtingen van de nieuwe campagne: “De folders van de retailers zijn zeer belangrijk, met het oog op het bereiken van de consument. Bij de start van de campagne in juni zagen we een brede participatie van retailers en producenten. Er is veel gedaan om consumenten te activeren. Dat willen we nu natuurlijk weer en het liefst nog meer. Uit de evaluatie blijkt dat iedereen weer mee gaat doen.”

Op de website van de overheid Alles over biologisch is meer informatie beschikbaar. Daar vindt u ook een toolkit die u kunt gebruiken voor aanhaakacties.

BioMonitor geeft breed inzicht in prestaties biologische melkveehouderij

In 2022 is de Pilot BioMonitor gestart, met als doel een stikstofemissie monitorings- en beloningssystematiek te ontwikkelen (de BioMonitor), die recht doet aan het systeem van de biologische melkveehouderij. De pilot wordt bekostigd vanuit de stikstofgelden en valt onder de werkgroep Biologische Systeemlandbouw (Managementmaatregelen). Het project wordt uitgevoerd door Wageningen University & Research, het Louis Bolk Instituut, De Natuurweide en Biohuis. In de eerste fase van de pilot is gekeken naar beschikbare data uit o.a. de Kringloopwijzer en op welke punten deze data aanpassing behoeven om ze aan te sluiten op het systeem van de biologische melkveehouderij. Daarnaast is aanvullend onderzoek verricht en zijn aanvullende data verzameld, bijvoorbeeld in de vorm van gras-, kuil- en mestmonsters. Op de website van de Pilot BioMonitor kunt u meer lezen over de doelstellingen, de aanpak en de deelnemers van de pilot. U kunt zich op deze website ook aanmelden voor de nieuwsbrief.

In de afgelopen maanden is gewerkt aan het definiëren van de thema’s en indicatoren. Aan de hand hiervan geeft de BioMonitor een breder, holistisch inzicht in de prestaties van een bedrijf en, bij elkaar opgeteld, van de sector. Dat beeld gaat verder dan alleen stikstof en ammoniak maar kijkt ook naar o.a. biodiversiteit, water, energie en dierwaardigheid, Vanuit de systeemgedachte is het van belang om niet op een of enkele aspecten te focussen maar juist te kijken naar de uitwerking op de totale systeem van de biologische melkveehouderij. Daarmee kan een individuele melkveehouder werken aan optimalisatie van zijn bedrijf, bijvoorbeeld door het nemen van passende managementmaatregelen. De sector als geheel kan door middel van de BioMonitor laten zien hoe ze bijdraagt aan de maatschappelijke doelen waaronder die rond natuur, klimaat, water en biodiversiteit. Ook zijn indicatoren opgenomen die een beeld geven over bedrijfseconomische arbeid gerelateerde aspecten. Indien biologische melkveebedrijven maatschappelijk van waarde zijn, is ook continuïteit een belangrijke doelstelling.

De volledige lijst met thema’s, die zijn opgenomen de BioMonitor, is als volgt:
1. Bodemkwaliteit
2. Waterkwaliteit
3. Energie en klimaat
4. Circulariteit
5. Biodiversiteit en landschap
6. Dierwaardigheid
7. Maatschappelijke diensten
8. Arbeid
9. Bedrijfseconomie en risico

In de komende periode zal verder worden gewerkt aan opschaling van het aantal bedrijven dat met de BioMonitor aan de slag kan. Ook probeert de projectorganisatie zoveel Kringloopwijzers te verzamelen, analyseren en bewerken om met meer data een representatievere database op te bouwen. Indien u specifieke vragen heeft, kunt u deze via het contactformulier van de Pilot BioMonitor stellen. U kunt dit ook gebruiken om zich aan te melden voor de nieuwsbrief.

EU Commissie stemt in met extra geld voor ecoregeling GLB

De Europese Commissie geeft groen licht voor het extra geld dat het (vorige) kabinet wilde vrijmaken voor de ecoregelingen vanuit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Net als in 2023 was extra budget nodig om alle deelnemers aan de ecoregelingen te kunnen uitbetalen. Ook in 2023 kreeg Nederland hiervoor toestemming van Brussel.

Het budget werd flink overschreden omdat er veel belangstelling was voor de ecoregelingen, die in drie categorieën zijn onderverdeeld (goud, zilver, brons). Aanvullende financiering vraagt om goedkeuring van de Europese Commissie met het oog op de regels rond ongeoorloofde staatssteun. De Tweede Kamer stemde eerder dit jaar al in met het voorstel om €50 miljoen beschikbaar te maken voor de verduurzamingsregelingen.