Auteur: Gerard Oldenhof

In navolging van andere provincies heeft nu ook de provincie Friesland een plan gepresenteerd om de stikstofuitstoot terug te dringen. Met het plan wil de provincie de vergunningverlening weer op gang brengen. Het plan volgt vier sporen:
1. Binnen alle Friese Natura 2000-gebieden worden extra natuur(herstel)maatregelen genomen.
2. Daar waar nodig wordt rondom aantal natuurgebieden ook gewerkt aan natuurmaatregelen buiten de natuurgebieden. Denk hierbij aan hydrologische maatregelen om verdroging aan te pakken.
3. Provinciebrede maatregelen moeten de stikstofuitstoot in heel Fryslân verlagen.
4. Tot slot moet voor de drie zwaarst belaste gebieden in Zuidoost-Fryslân geldt een extra gebiedsgerichte aanpak met aanvullende doelen en maatregelen.

De provincie stuurt voortaan op emissies in plaats van op depositie omdat ondernemers zelf hun eigen uitstoot direct kunnen beïnvloeden. Voor de landbouw geldt een reductiedoelstelling van 30% van de ammoniakuitstoot in 2035 ten opzichte van 2019. Boeren mogen grotendeels zelf bepalen hoe ze dit doel gaan halen. Dit kan bijvoorbeeld door aanpassingen in veevoer, meer weidegang, betere bemesting of andere maatregelen die passen bij het eigen bedrijf.

De provincie zet tot 2035 maximaal in op vrijwilligheid, met ondersteunende subsidies en begeleiding. In 2030 volgt een belangrijke tussenevaluatie om te bepalen of de doelen worden gerealiseerd. Als blijkt dat de vrijwillige aanpak onvoldoende resultaat oplevert, treedt vanaf 2035 een normerend instrumentarium in werking. Met dit vangnet creëert de provincie een vorm van zekerheid dat de doelen gehaald gaan worden. Dit is nodig om op den duur weer vergunningen te kunnen gaan verlenen.

Een op de twintig boeren is weleens benaderd om leegstaande schuren te verhuren voor criminele activiteiten. Dat stelt Gaby de Ruiter, vertrouwenspersoon bij LTO Noord, in gesprek met Omrop Fryslân. Meestal komen de criminele intenties pas na verloop van tijd aan het licht, als de politie een inval doet: “Boeren worden er gewoon ingeluisd. Dan zegt iemand uit de Randstad dat hij in een loods aan een auto wil sleutelen. Er zijn criminelen die aan de deur komen en 30.000 euro bieden om wat plantjes neer te zetten.”

Afgelopen jaar kreeg De Ruiter 103 meldingen van boeren, tegen 30 in het jaar ervoor toen ze voor het eerst actief was als vertrouwenspersoon. Meestal zijn er wel aanwijzingen als er criminele activiteiten plaatsvinden. Woordvoerder Sharis Wiersma van de politie in Noord-Nederland: “De aanwezigheid van een sterke synthetische geur kan erop wijzen dat er een drugslab in de omgeving zit”, zegt woordvoerder Sharis Wiersma van de politie in Noord-Nederland. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan de lucht van anijs of juist een zure lucht. Bij loodsen en schuren zijn er vaak andere signalen dat er illegale activiteiten plaatsvinden. Ongebruikte deuren en ramen zijn vaak afgedicht, bijvoorbeeld met purschuim. Dat geldt ook voor nachtelijke ritjes met onbekende busjes.”

Afgelopen week besteedde het Human televisieprogramma Wat houdt ons tegen? aandacht aan biologische voeding. Hoe maken we biologisch eten toegankelijker en betaalbaarder voor grotere groepen consumenten? Waarom blijft de groei van biologische consumptie achter? Welke rol hebben supermarkten? Wat kan de overheid meer doen?

In de uitzending komen o.a. Kamerleden Jan Arie Korevaar (CDA) en Laura Bromet (GL PvdA) en Martijn Snoep (van toezichthouder ACM) aan het woord.

Wageningen University & Research heeft het rapport gepresenteerd waarin een set van KPI’s (kritische prestatie indicatoren) wordt voorgesteld. De WUR heeft in het onderzoek gekeken naar een harmonisatie van KPI’s zodat duurzaamheidsprestaties van individuele boerenbedrijven integraal inzichtelijk gemaakt kunnen worden. In het kader van doelsturing wordt gewerkt aan een methodiek om prestaties of scores inzichtelijk te maken. Ook ketenpartijen hebben behoefte aan een dergelijke methodiek om keuzes ten aanzien van duurzaamheid te kunnen maken en rapporteren. De onderwerpen die in de kernset zijn benoemd zijn:
– ammoniak
– stikstofoverschot
– broeikasgassen
– energie
– circulariteit
– circulariteit
– gewasbescherming
– organische stof
– bodembedekking
– waterbalans
– gewasdiversiteit
– natuur en landschap
– dierenwelzijn en diergezondheid
Voor zowel de akkerbouw als de melkveehouderij zijn KPI’s voorgesteld die de prestatie uitdrukt in een meetbare factor. Voor enkele van de opgenomen onderwerpen moet nog verder worden onderzocht welke KPI beschikbaar is of gemaakt kan worden, die een representatief beeld geven van een prestatie. Het doel van een KPI is dat deze helpt management aan te passen, verantwoording af te leggen of gestuurd kan worden op verbetering van duurzaamheidsprestaties.

In navolging van andere provincies kent nu ook Friesland een bioregio. In de Bioregio Greidhoeke werken vijf gemeenten samen met ondernemers, boeren en zorginstellingen aan het stimuleren van biologische, onbewerkte en lokale voeding. Daarnaast beoogt de samenwerking ook om positieve effecten te realiseren voor biodiversiteit en weidevogels. De bioregio werd eerder deze week gepresenteerd. Andere gebieden waar al bioregio’s actief zijn, zijn Zuid-Veluwe, Zutphen, Noord Brabant, Zuid-Holland, Twente, Zwolle, Noord-Holland, Amersfoort en Utrechtse Heuvelrug.

Bij de lancering in Friesland waren ook diverse zorginstelling aanwezig. Op Omrop Fryslân vertelt Erica Schaper, voorzitter van de Raad van Bestuur van Frisius Medisch Centrum, waarom biologische en gezonde voeding belangrijk is voor zorginstellingen: “We merken dat er meer ziektegevallen komen door ongezond eten. Het groeit alleen maar. Daarnaast zorgt dat ook weer voor meer druk op de zorg. Als we deze beide dingen kunnen voorkomen, zou dat heel mooi zijn.”

Op woensdag 16 april vindt tijdens de Biobeurs de lancering plaats van Bioregio Netwerk Nederland. Hierin verenigen gemeenten met een bioregio zich. De Bioregio-kwartiermakers presenteren dan het nieuwe ambitiedocument en delen hun plannen met gemeenten, regio’s en provincies die interesse hebben in het concept Bioregio.

Het Consortium Biologische Landbouw organiseert op woensdag 25 maart een Consortiumdag voor alle partners en relaties. De Natuurweide is betrokken bij dit consortium dat beoogt de biologische landbouw verder te ontwikkelen en te laten groeien in samenwerking met agrarische onderwijsinstellingen. Bij Vitalis Organic Seeds in Voorst staan de volgende workshops op het programma:
1  Ontdek, Probeer en Inspireer: digitaal lesmateriaal voor Biologische Landbouw, door Aeres Tech Productions,
2  Van Ambitie naar Aanpak; samenwerken voor biologische landbouw in het mbo, door Aeres MBO,
3  Duurzaam bodembeheer: inzichten uit praktijknetwerken, door het Louis Bolk Instituut,
4  Uitdagingen in het biologisch onderwijs, door Skal Biocontrole.

Het programma wordt afgesloten met een ‘eat and meet’, met volop gelegenheid voor het ontmoeten van collega’s en mensen die werken in het agrarisch onderwijs. Aanmelden kan via deze link. Kijk voor een selectie van andere interessante evenementen ook in onze agenda.

De Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland heeft beleid geformuleerd voor de Gelderse land- en tuinbouw. Voor de land- en tuinbouw komen gebieden waar de agrarische functie de hoofdrol krijgt terwijl er ook zgn. verwevingsgebieden komen. In de gebieden met landbouw als hoofdfunctie wil de provincie terughoudend zijn met het omzetten van agrarische gronden naar niet-agrarische functies. In verwevingsgebieden is de combinatie van agrarische en andere functies mogelijk, zoals recreatie en zorg. Boeren die willen ontwikkelen nabij stikstofgevoelige natuur, waterlopen en waterwingebieden krijgen te maken met aanvullende voorwaarden. Provinciale Staten moet nog wel instemmen met het nieuwe beleid.

De provincie wil de agrarische sector stimuleren te innoveren, uitstoot te verminderen, kringlopen te sluiten en gewasbeschermingsmiddelen slimmer in te zetten. Aan de hand van een menukaart kunnen boeren kiezen uit een route voor de toekomst: innoveren, extensiveren, verbreden met nevenactiviteiten, verplaatsen of stoppen. Rondom stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden, in stikstofreductiegebieden en nabij kwetsbare waterlopen en grondwaterbeschermingsgebieden zal de provincie meer gaan sturen. Het terugdringen van emissies en een verbod op nieuwe vestigingen of uitbreiding van niet-grondgebonden veehouderij staat centraal. Ook wordt een maximale bedrijfsgrootte ingevoerd. De provincie wil de omvang van familiebedrijven als norm hanteren.

De vervolgstap is een uitwerking in een uitvoeringsprogramma.

Premier Jetten wordt de voorzitter van een nieuwe taskforce die zich gaat storten op het stikstofdossier, zo meldt de NOS. Van alle drie coalitiepartijen zullen ministers zitting nemen in de taskforce. Het nieuwe kabinet trekt meer geld uit voor stikstof, natuurherstel en waterkwaliteit. Snel duidelijkheid geven over het toekomstperspectief staat daarbij centraal. Bedrijfsverplaatsing on -beëindiging kan daarbij nog steeds aan de orde zijn.

Het kabinet wil nog voor de zomer met de provincies bepalen in welke gebieden de meest inzet nodig is. Daar zullen dan zo snel mogelijk maatregelen worden genomen. Premier Jetten gaf in het debat over de regeringsverklaring aan dat de eerder beoogde halvering van de veestapel wat hem betreft niet meer aan de orde is.

Biologisch melkveehouder Anton de Wit, deelnemer aan het Netwerk Praktijkbedrijven, zet digitaal afrasteren en voeren met uitsluitend vers en gedroogd gras in als manier om de ammoniakemissies te verlagen. In een artikel in Melkvee vertelt Anton de Wit, biologisch melkveehouder sinds 2022, over zijn keuze voor het voeren van vers en gedroogd gras, zonder aanvullende bijproducten: “Het rantsoen bestaat uitsluitend uit vers en gedroogd gras. Zonder bijproducten. Dit is een bewuste keuze. De koe is een ruwvoerverteerder met vier magen: hij hoort gras binnen te krijgen, vind ik. Binnen het project kwam ik erachter dat hooi voeren heel gunstig werkt op reducties. Van tevoren werd het tegendeel nog aangenomen. Maar in het eerste jaar van Netwerk Praktijkbedrijven kwam het voorjaar later op gang en oogstten veel van ons grover gras. Toch vielen de emissies mee. Ook wij hadden behoorlijke grove kuilen. Hoe kan het tegen de verwachting in toch meevallen, onderzochten we toen. We kwamen erachter dat het een voorwaarde is om voldoende suiker te hebben. Als hooi dan langer in de pens blijft zitten, wordt het juist beter benut.”

Daarnaast experimenteert Anton de Wit, met nog twee andere melkveehouders in Nederland, met digitaal afrasteren. Hiermee verwacht hij het ureumgetal omlaag te brengen:  “De herfst was voorheen nog een uitdaging. Dan schoot mijn ureumgetal naar 40 en hoger. We deden aan puur standweiden, waardoor de koeien voornamelijk de puntjes van het gras vraten. Nu geef ik ze met digitaal afrasteren telkens één strookje erbij, waardoor ze de hele plant vreten. Ik ben nog niet boven een ureum van 23 gekomen, dus dat scheelt minimaal 20 punten. Als je dat 2,5 maand doorzet gaan we dat ook terugzien in onze emissies.”

Het aandeel van biologische gecertificeerde zuivelproducten in de Nederlandse supermarkten steeg in 2025 naar 4,4%. In 2024 lag dit nog op 4,0%. Daarmee ligt biologische zuivel boven het gemiddeld aandeel ‘biologisch’ (3,6%) in de supermarkten. Een en ander blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Koploper is de productgroep eieren. Daarvan ligt het aandeel van biologisch op 17,5%. Nummer twee zijn conserven- en diepvriesgroenten en -fruit met 7,4%. Het CBS rapporteert per kwartaal hoe de bestedingen aan voedsel met een biologisch keurmerk zich ontwikkelt.