Auteur: Gerard Oldenhof

Boeren met duurzaamheidscertificaten worden door het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) bevoordeeld bij het gunnen van pachtcontracten. Met deze maatregel wil  het RVB de verduurzaming van de landbouw stimuleren. Boeren met een duurzaamheidscertificaat kregen al ‘bonuspunten’ ter verhoging van het bod. Dat deel van het bod, een percentage dat het bod verhoogt, wordt vanaf 2025 in drie jaar verdubbeld. Eelco Terpstra, sectiehoofd Agrarisch gebruik, zegt hierover op de website van het RVB: ‘Het SKAL-certificaat bijvoorbeeld wordt in drie stappen verhoogd zodat we in 2027 op 30 procent zitten. Dit betekent dat boeren die in het bezit zijn van zo’n duurzaamheidscertificaat in de toekomst nog meer kans maken op een kavel binnen de geliberaliseerde pacht. En dat de gronden daarmee duurzamer worden gebruikt.’

Het RVB zet jaarlijks ongeveer 10 procent van de vrijgekomen grond om naar biologische landbouw. ‘En dat hopen we dus ieder jaar te bereiken’, benadrukt Terpstra. Dit jaar verwacht het RVB ongeveer 800 hectare geliberaliseerde pacht aan te kunnen bieden. Terpstra: ‘Hiervan is nu al ongeveer 10 procent biologisch. En als het biologisch is, dan blijft dit ook zo. Zo wordt steeds meer grond van het RVB biologisch verpacht. ‘Op die manier helpt het RVB mee aan de ambitie van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur om te zorgen dat 15 procent van het Nederlandse landbouwoppervlak in 2030 biologisch is.’

 

Donderdag 8 augustus zendt Omroep Human de documentaire “Vogels kun je niet melken’ uit. De film over weidevogels  kreeg al veel aandacht toen deze in filmtheaters draaide. Daar kwamen meer dan 10.000 mensen de film bekijken, wat de Kristallen Film opleverde.

De documentaire laat melkveehouder Bote de Boer zien en zijn liefde voor weidevogels en dan met name de grutto. Hij doet er alles aan om de vogels een goede leef- en broedomgeving te bieden. De documentaire is te zien op donderdag 8 augustus om 22.19 uur op NPO 2.

Inmiddels hebben 14 organisaties toegezegd op 4 september hun handtekening te zetten onder het EKO-Ketenconvenant, zo meldt EKO in haar nieuwsbrief. Onder meer Bioplant en De Natuurweide tekenen het EKO-NL Ketenconvenant en sluiten collectief aan bij EKO. Daardoor is het aantal aangesloten producenten opgelopen naar meer dan 600 omhoog schiet. Merken als De Weerribben, De Kleinste Soepfabriek, Alleb’ei en Odin zetten hun schouders onder EKO-NL en de twee groothandels Udea en Odin gaan de Nederlandse herkomst met EKO-NL ondersteunen op de winkelvloer. In de handels- en verwerkingsketen zijn EKO-Holland en Biomasters/Fruitmasters van de partij. Vanuit de out-of-home gaan Vitam en BD Totaal met EKO-NL aan de slag bij locaties die meer dan 20% biologische ingrediënten gebruiken. De brancheorganisaties Biowinkelvereniging en BioNederland en de Triodos Bank gaan ook het EKO-Convenant ondertekenen op 4 september.

Zuivelverwerker Henri Willig wil alle kaassoorten die onder de eigen merken worden geproduceerd, volledig omzetten naar biologisch, zo meldt de zuivelverwerker in haar MVO jaarverslag met de titel Van weide tot winkel. Met het oog daarop wil Henri Willig de 24 niet-biologische melkveehouders stimuleren over te stappen naar biologisch. Ze krijgen dan een garantie voor de afname van hun biologische melk. De melk van boeren die niet willen switchen, zal op termijn worden gebruikt voor private label- en banco producten. Naast de 24 niet-biologische boeren leveren 18 biologische melkveehouders hun melk aan Henri Willig.

In het jaarverslag zijn ook de andere duurzaamheidsambities van het 50 jaar oude bedrijf te lezen. De stikstofemissie moet in 2025 onder de 100 kg per hectare liggen, de ammoniakemissie onder de 45 kg. In 2030 moet het waterverbruik per kg kaas met 10% zijn teruggebracht ten opzichte van 2020. Dat geldt ook voor het energieverbruik. Van de gebruikte stroom moet in 2025 meer dan 95% groene stroom zijn.

Ten aanzien van het dierenwelzijn stelt Henri Willig als norm dat de gemiddelde levensduur van koeien in 2025 boven de 6,5 jaar moet liggen. De weidegangnorm ligt op minimaal 200 dagen per jaar of 1400 uur. De DierDagDosering is gesteld op minder dan 1,4 dagdosis antibiotica.

In verband met de voorgenomen veranderde regelgeving rond de vaccinatie tegen de rundveeziekte IBR (Infectieuze Boviene Rhinotracheïtis) oftewel koeiengriep, is op Overheid.nl een consultatie gestart. Door middel van deze consultatie verzamelt het ministerie van LVVN zienswijzen en meningen over de verplichte vaccinatie. Overeenkomstig deze verplichting moeten runderen twee keer per jaar worden gevaccineerd tegen IBR. Doel is om zo de verspreiding van IBR te beperken. Veehouders kunnen er ook voor kiezen om hun besmette runderen af te voeren. Een houder heeft dan aangetoond dat IBR op zijn/haar bedrijf geen rol speelt. De verplichte vaccinatie vervalt dan. Bijkomende voorwaarde is wel dat een veehouder via reguliere onderzoeken moet aantonen dat het bedrijf vrij blijft van besmetting met IBR. Runderen die worden aangevoerd op het bedrijf, en die een risico hebben op het binnenbrengen van IBR, moeten worden onderzocht op IBR.

Indien u u zienswijze wilt indienen dan kan dat via deze link. Daar vindt u ook aanvullende informatie over de voorgenomen verandering in de regelgeving.

Het aantal bij Skal geregistreerde biologische bedrijven daalde in 2023 netto met 36 bedrijven tot 5.745, zo meldt Skal in een rapportage over de ontwikkelingen in de biologische sector. Deze daling is toe te schrijven aan de terugloop van het aantal bedrijven in de categorie Verwerking en handel. De categorie Verkoop aan consumenten groeide naar 293 aangemelde bedrijven, met in totaal 2.363 gecertificeerde verkooppunten. In totaal staan 5.745 bedrijven geregistreerd bij Skal. Een deel van deze bedrijven is nog in omschakeling en is dus nog niet biologisch gecertificeerd.

Van de 2.264 bij Skal aangemelde landbouwbedrijven (2023) zijn er 2.154 biologisch gecertificeerd, een groei van 20 bedrijven ten opzichte van een jaar daarvoor. In totaal waren er eind 2023 nog 110 landbouwbedrijven in omschakeling naar biologisch, 5 minder dan eind 2022.

Het biologisch gecertificeerde areaal groeide in 2023 met 9% naar 87.416 ha. Er is nog 5.799 hectare landbouwgrond in omschakeling naar biologisch. Dat betreft niet alleen nieuwe bedrijven die omschakelen naar biologisch, maar ook gecertificeerde landbouwbedrijven die uitbreiden en extra grond omschakelen.

Een biologisch bedrijf in Nederland omvatte in 2023 gemiddeld ruim 41 hectare. De tendens is dat biologische bedrijven groter worden door aankoop van extra grond of overname van bedrijven. Door deze schaalvergroting groeit het biologische areaal sterker dan het aantal biologische landbouwbedrijven.

Bij de geitenhouderij, pluimveehouderij en schapenhouderij is een daling waarneembaar. Het aantal biologische geitenhouders daalde met 10 naar 64 in 2023. Het aantal pluimveebedrijven daalde met 37 naar 344. Het aantal schapenhouders is voor het eerst gedaald, van 169 in 2022 naar 158 in 2023.

 

In opdracht van het ministerie van LVVN organiseert Bionext vijf werkbezoeken aan verschillende biologische bedrijven en een restaurant. Het doel is om horecaondernemers een blik achter te schermen te geven van de bedrijfsvoering van biologische bedrijven en zo enthousiast te maken voor het werken met biologische producten. Na een ontvangst en rondleiding door de ondernemer op de boerderij, proeven deelnemers uitgebreid van de bio-producten van het eigen bedrijf. Daarnaast is er een werkbezoek aan een restaurant met veel biologisch op het menu. Er is ruim gelegenheid voor het stellen van vragen. Per werkbezoek is er plaats voor maximaal 10 deelnemers.

De werkbezoeken worden georganiseerd bij volgende bedrijven:
• Biologische pluimveehouderij Johan en Arien Verbeek in Renswoude
Biologische pluimveehouderij met ruime uitloop voor de kippen, begroeid met fruitbomen. Verbeek is lid van coöperatie Biomeerwaarde-ei.
Met deze coöperatie wordt een hoger dierwelzijn, samenwerking in de keten en maximale verwaarding van het dier nagestreefd.
• Biologisch-dynamisch akkerbouwbedrijf De Lingehof in Randwijk
Ekoboerderij de Lingehof pioniert met de biodynamische nieuwe gewassen zoals quinoa en witte lupine (plantaardige eiwitteelt; ‘Lekker Lupine’). Het bodemleven wordt gestimuleerd door o.a. mengteelt van groenbemester, wintergranen, grasklaver als tweejarig rustgewas en bloeiende akkerranden.
• Restaurant-hotel Villa Augustus in Dordrecht
Villa Augustus is een restaurant-hotel midden in een historische (moes)tuin, met veel aandacht voor bio op het menu. Het hotel is gevestigd in een oude watertoren aan het Wantij. Biologische producten direct uit de tuin, en verder ook veel ingekocht ‘biologisch’ op de menukaart.
• Biologische melkveehouderij De Hooilanden i Bennekom
De Hooilanden is een biologische melkveehouderij met 65 Blaarkopkoeien, waar melk, kaas en vlees biologisch geproduceerd wordt.
Het landschap wordt natuurinclusief beheerd met o.a. agroforestry. De Hooilanden is tevens een zorgboerderij.
• Biologische varkenshouderij Nieske’s erf in Heino
Verwerking en verkoop van biologisch varkensvlees vanaf eigen erf. Kom kijken in de kraamstal met unieke huisvesting, bij de biggen en bij de modderpoel. Bij Nieske’s erf staat beleving van de bio-varkenshouderij centraal, door o.a. boerderijeducatie en ontmoeting.

Meer informatie leest u op de website van Bionext.

In het project Kosten-Baten Analyse Transitie Melkveehouderij (KBA TMVH) brengen Natuurverdubbelaars, Alan/Countus Accountants en Wij.land in kaart wat de bedrijfseconomische gevolgen zijn van een natuurinclusieve bedrijfsvoering. Recent is een aanvullend rapport gepubliceerd  om de financiële en bedrijfseconomische prestaties van biologische melkveebedrijven inzichtelijk te maken. Daarbij is gekeken naar de cijfers over de jaren 2022 en 2023 van 45 bedrijven, variërend in bedrijfsgrootte, certificering (zoals biologisch, bio-dynamisch en On the Way to PlanetProof) en mate van intensiteit. Eventuele nevenactiviteiten zoals kinderopvang, boerderijwinkel e.d. zijn niet meegenomen in het onderzoek.

Het inkomen per onbetaalde arbeidsjaareenheid is voor de biologische melkveebedrijven lager dan voor de niet-biologische bedrijven. Een vergelijking voor biologische bedrijven over 2020 en 2021 laat zien dat er een grotere stijging is geweest dan in het landelijk gemiddelde. De in kaart gebrachte biologische bedrijven beheren een groter areaal, tegen lagere kosten. De gemiddelde pachtprijs (410 euro per hectare) is lager  vergeleken met de niet-biologische bedrijven (730 euro per hectare). De biologische bedrijven pachten vaker goedkopere natuurgronden of krijgen een korting op de pachtprijs. Slechts 42% van de grond van biologische bedrijven is in eigendom, de rest wordt gepacht. Bij niet-biologische bedrijven ligt het percentage eigen grond op 60%. Doordat biologische bedrijven meer natuurgrond beheren, liggen de kosten voor voer lager dan bij niet-biologische bedrijven. Op biologische bedrijven wordt minder krachtvoer gevoerd maar de prijs hiervoor ligt gemiddeld wel 73% hoger, terwijl er geen hogere melkopbrengst tegenover staat. De kosten voor veeverzorging liggen bij biologische bedrijven lager. Dit wordt toegeschreven aan de biologische regelgeving en gebruik van sterkere rassen.

Het volledige rapport is hier te lezen.

 

Het Amerikaanse wetenschappelijk tijdschrift Nature heeft bevindingen uit een onderzoek naar besmetting van koeien met vogelgriep gepubliceerd. Sinds het begin van de vogelgriep uitbraak in 2022 zijn miljoenen vogels overleden aan het H5N1 virus. Bij dit virus is ook besmetting van zoogdieren vastgesteld, waaronder ook naar melkkoeien. Besmette koeien vreten minder voer, herkauwden minder, hebben een verlaagde melkproductie. Ook is de melk anders van kleur. Reden waarom het ministerie van LVVN vorige week waarschuwde voorzichtig te zijn met bezoek van mensen die op besmette melkveebedrijven zijn geweest.

Besmettingen vonden ook plaats tussen koeien en door verplaatsing van koeien naar andere bedrijven nam het aantal besmette bedrijven toe. Door het drinken van rauwe melk werd de besmetting overgedragen naar katten en wasberen, die hieraan stierven. Onderzoekers vrezen dat de besmetting ook van mens tot mens wordt overgedragen als het virus verder muteert. In de VS zijn veertien mensen besmet die werken op een een melkveebedrijf. De besmette mensen hebben milde klachten.

Nederland moet zich meer inspannen om de weidevogels te beschermen. Daarom is een zogenaamde inbreukprocedure gestart. Dat signaal heeft de Europese Commissie afgegeven, meldt de NOS. De inbreukprocedure wordt door de Europese Commissie opgestart als een land de Europese regels onvoldoende naleeft.

Het aantal broedparen grutto’s is bijvoorbeeld in 50 jaar tijd gedaald van 120.000 naar 25.000. Weidevogelsoorten als de watersnip en de kemphaan zijn vrijwel verdwenen in Nederland. De sterke teruggang in weidevogels wordt voor een groot deel toegeschreven aan verlies van leefgebied en verstoring door intensieve landbouw. De Vogelbescherming diende in 2016 een klacht in bij de Europese Commissie. Die kan maatregelen of boetes opleggen. Nederland heeft twee maanden de tijd om voorstellen in te dienen die leiden tot verbetering van de situatie voor weidevogels.

Deze maatregelen zouden kunnen bestaan uit afspraken met natuurbeheerorganisaties of boeren om de leefomstandigheden voor weidevogels te verbeteren. Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur geeft aan al veel te hebben gedaan om weidevogels te beschermen door het verbeteren van de habitat. BBB-Europarlementariër Sander Smit wijst op de gevolgen van predatie: “Er is al heel wat gedaan om de habitat van de grutto te verbeteren. Dat wordt door die roofdieren tenietgedaan. Andere EU-wetgeving staat het bestrijden daarvan weer in de weg”. In 2020 publiceerde vogelonderzoeksorganisatie SOVON een rapport over de ontwikkeling van predatie en effecten daarvan op de nesten van weidevogels. Daaruit bleek dat, afhankelijk van regio en vogelsoort, er een toename is van predatie, vooral in het noordoostelijke deel van Nederland (boven de lijn Stavoren-Winterswijk).