Auteur: Gerard Oldenhof

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur waarschuwt Nederlandse melkveehouders om geen bezoekers (familie, stagiaires) te ontvangen die in de VS in op melkveebedrijven zijn geweest in gebieden waar vogelgriep heerst. Hoewel in Nederland vrijwel geen wilde vogels met vogelgriep voorkomen is in de VS wel sprake van een uitbraak van vogelgriep, die ook melkveebedrijven heeft getroffen. In 13 staten zijn in totaal 169 besmettingen vastgesteld. In de laatste 30 dagen zijn 38 besmettingen vastgesteld in 6 staten: Idaho, Minnesota, Iowa, Michigan,  Texas en Colorado. Deze laatste staat laat de meeste besmettingen zien: 28 besmettingen in 30 dagen. In Canada zijn nog geen besmettingen vastgesteld.

Het ministerie vraagt melkveehouders in Nederland eventuele ziekteverschijnselen bij hun runderen bij de dierenarts te melden. Aanwijzingen waar boeren op moeten letten zijn:
– plotselinge daling in de melkproductie
– dikke verkleurde melk
– koorts
– verlies van eetlust.

De Gouden Grutto, een prijs die Vogelbescherming Nederland jaarlijks toekent aan een landbouwer die zich bovengemiddeld inzet voor weidevogels, is dit jaar toegekend aan Wicher Hoeve en Willem Courtz uit Rouveen. Ze hebben 25 hectare ingericht voor weidevogels. Dat past binnen hun streven naar een nog duurzamer en extensiever landbouwsysteem, zo vertellen ze aan Nieuwe Oogst.

Biologische melkveehouders Hoeve en Courtz hebben gezien dat weidevogels in grote getalen het voor hen ingerichte land te vinden. Rond het land is een elektrische afrastering geplaatst zodat de vos en andere predatoren de op afstand blijven. Belangrijk is wel dat het gras op tijd gemaaid wordt voor dat het de onderste draad van de afrastering raakt. In het gebied is ook een deel greppelplasdras gemaakt  en een plasdrasdeel waarin ongeveer 15 centimeter water staat. Voor vogels als de wulp, grutto, kievit, scholekster en tureluur is een geschikte leef- en broedomgeving ontstaan.

Op de website van Vogelbescherming Nederland vertellen Wicher Hoeve en Willem Courtz over hun drijfveren: ‘Het is meer werk, maar we doen het met liefde. Het geeft ons veel werkplezier en vreugde. Maar we kunnen natuurlijk ook een gezonde, financiële bedrijfsvoering niet uit het oog verliezen. Onze biologische melk en kaas moet uiteindelijk wel door consumenten gekocht worden. Daar moeten ze wel iets meer voor betalen dan een regulier stukje kaas of pak melk. Het is de natuur en het dierenwelzijn waard. Hopelijk kunnen we met deze prijs meer aandacht vragen voor deze manier van werken.’

 

Recent besteedde het NTR televisieprogramma Focus aandacht aan onderzoeken die in Duitsland worden gedaan naar het gedrag en het welzijn van boerderijdieren als koeien, varkens en geiten. Naar de intelligentie en het welzijn van boerderijdieren is nog slechts beperkt onderzoek gedaan. In de Duitse onderzoeken wordt gekeken naar de mate van intelligentie of slimheid en hun sociale gedrag. Vragen waarop onderzoekers een antwoord proberen te vinden zijn bijvoorbeeld: hoe beleven dieren geluiden in de stal, hoe goed is het geheugen van dieren, kunnen ze leren door bepaalde handelingen voor zichzelf een beloning te verdienen of zijn ze bereid die handeling voor een ander dier in de groep te doen? De onderzoeken worden gedaan om beter inzicht te krijgen in de leefomstandigheden waarin dieren zich prettig voelen en hoe daarmee rekening kan worden gehouden bij o.a. de inrichting van stallen.

De volledige uitzending van Focus, met als subtitel Animal Farm, kunt u terug zien via deze link.

De Europese Commissie heeft toestemming gegeven voor de Landelijke Verplaatsingsregeling veehouderijen met piekbelasting, de LVVP. Het vorige kabinet kwam met deze regeling om veehouderijen binnen 25 kilometer van Natura 2000-gebieden en met een jaarlijkse stikstofuitstoot van minimaal 2.500 mol, te helpen verplaatsen. Dat kan binnen Nederland zijn of elders in de Europese Unie. De Tweede en Eerste Kamer hadden al ingestemd met de regeling maar de Europese Commissie moest er nog mee instemmen.

Voor de regeling is €105 miljoen beschikbaar. Met deze subsidie kunnen veehouders onderzoek doen naar nieuwe locaties en de kosten van de (ver)bouw van stallen op een nieuwe locatie (gedeeltelijk) dekken.

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de huishoudinkomens van biologische landbouwbedrijven in 2021 bijna 10% hoger lag dan bij gangbare bedrijven, zo meldt Ekoland. Het gemiddelde inkomen van een biologische landbouwer lag op 90.000 euro. Vooral bedrijven met hokdieren (kippen, varkens) deden het goed in 2021. Biologische bedrijven hebben wel een hoger langdurig armoederisico. Het CBS baseert zich op cijfers van de Belastingdienst uit de belastingaangiften die in 2022 zijn ingediend.

Accountant Countus laat bij monde van Rick Hoksbergen, specialist veehouderij, zijn licht schijnen op deze schijnbaar goede cijfers: “We hebben gezien dat in 2022 de biologische veehouderij ten opzichte van gangbaar een enorme tik heeft gekregen. Daar liep de gangbare melkprijs enorm op, maar biologisch was dit maar minimaal. Toen waren de rollen heel sterk omgedraaid. In 2023 begint biologisch op te krabbelen richting de resultaten van gangbare bedrijven, maar ze zijn er nog niet.” Door oplopende kosten van kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen, die niet worden gebruikt door biologische boeren, en herstellende biologische melkprijzen, werd het verschil kleiner maar oplopende rente en hogere kosten voor arbeid en loonwerkers, raken de biologische bedrijven ook. Het verschil tussen biologisch en gangbaar ligt daardoor nog niet op het niveau van 2021.

 

Het aantal bedrijven met blauwtongbesmettingen is in de afgelopen dagen opgelopen naar ruim 300. Bij 101 bedrijven is dit klinisch bevestigd, bij 217 bedrijven is het blauwtongvirus met een PCR-test vastgesteld. Het zwaartepunt van de besmettingen ligt in Overijssel, Gelderland, Oost-Brabant en Noord-Limburg. Vanwege de snel oplopende aantallen geeft de NVWA twee keer per week een actueel overzicht van de vastgestelde besmettingen. Meer achtergronden over blauwtong vindt u ook op onze website, op de blauwtong pagina.

Ambtenaren van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) hebben na de val van het vorige kabinet in juli 2023 hun visie voor de landbouw (2050 Begint nu!) op papier gezet, zo meldt Boerderij. Hierin stellen zij voor om de veestapel met 30% te laten krimpen. Het agrarisch natuurareaal zou flink moeten groeien en de consumptie van plantaardig voedsel zou naar 60% moeten stijgen ten opzichte van 40% dierlijk voedsel.

In het advies wordt benadrukt dat de melkveehouderij nog meer grondgebonden moet zijn. De kringlooplandbouw heeft ene rol in het verwerken van reststromen en het verwaarden van gras van grond die minder geschikt is voor landbouw. Afwaardering van grond bij extensivering zou daarbij helpen, zo schrijven de ambtenaren in hun visie. Verder wordt ingezet op minimaal 68.000 hectare extra natuur tot 2050. Het areaal agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb) zou moeten groeien van ruim 100.000 hectare naar 280.000 hectare in 2030 en 700.000 hectare in 2050. Uiteraard is het aan de politiek om deze visie en plannen in meer of mindere mate mee te nemen in het beleid.

 

Het weidevogelseizoen is dit jaar minder goed verlopen dan vorig jaar, zo is te lezen op Ekoland. Het aantal nesten nam toe maar er zijn minder jonge vogels groot geworden. De oorzaken hiervoor zijn (volgens boeren, vrijwilligers en wildbeheerders) het natte voorjaar en predatie. Meer nesten werden vooral gezien van de grutto, tureluur, scholekster, kievit, veldleeuwerik en patrijs. Er waren minder wulpennesten. Opvallend was dat in Friesland veel minder kievitsnesten waren (min 41%).  De scholekster en de grutto deden het daar ook minder goed.

De predatoren die als oorzaak voor het minder goede weidevogeljaar worden aangewezen zijn de kiekendief, kraaiachtigen en de vos. Door het natte voorjaar waren er minder muizen waardoor predatoren kuikens als alternatief kozen. Uit het onderzoek bleek ook dat boeren iets positiever zijn over het aantal gevonden nesten dan vrijwilligers en wildbeheerders. Communicatie blijft een belangrijk aspect. Bij respondenten die vonden dat het een beter weidevogeljaar was, werd communicatie tussen boeren, loonwerkers en vrijwilligers beter beoordeeld.

De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) adviseert om economische groei niet langer heilig te laten zijn in beleidsvorming door de overheid.  In plaats daarvan moet brede welvaart centraal staan in de beleidscyclus en de basis zijn voor politieke- en beleidskeuzes, zo is te lezen op de website van Rli.

In een advies (‘Waardevol regeren: sturen op brede welvaart’), aangeboden aan minister Hermans van Klimaat en Groene Groei, minister Heinen van Financiën en minister Beljaarts van Economische Zaken, roept de Rli op om rekening te houden met de brede welvaart bij het nemen van besluiten. Sturen op brede welvaart betekent dat de overheid bij al het beleid dat zij vaststelt,  de gevolgen voor de economie, de samenleving én de leefomgeving expliciet tegen elkaar afweegt. Het gaat dan om de korte en lange termijngevolgen, hier én elders in de wereld. Sturen op brede welvaart houdt bovendien in dat de overheid aandacht heeft voor de verdeling van de positieve en negatieve effecten van het beleid over regio’s en groepen in de samenleving.

Het begrip brede welvaart krijgt de laatste jaren een voornamere positie in de politieke discussies maar vooralsnog is dat vooral ‘in woord’, zo stelt Rli. In de praktijk blijven de verwachte gevolgen van beleid voor natuur, milieu en samenleving, voor toekomstige generaties en voor andere landen, vaak onderbelicht en worden ze niet expliciet afgewogen. Financieel-economische overwegingen geven meestal de doorslag. De Rli doet vier aanbevelingen aan de overheid:
1. Zorg voor betere instrumenten voor vergaren en ontsluiten van beleidsinformatie: beter inzicht tussen beleidsprioriteiten en onderliggende dilemma’s
2. Maak bij normatieve beleidskeuzes systematisch gebruik van aangeleverde beleidsinformatie: middellange- en langetermijneffecten afwegen voordat fundamentele keuzes gemaakt worden
3. Tref voorbereidingen voor opnemen van ‘kapitalenbegroting’ in rijksbegroting: creëer een methode die kaders stelt voor beleidsbeslissingen met effect op economisch, sociaal en natuurlijk kapitaal)
4. Vergroot de mogelijkheden voor regionale coördinatie gericht op brede welvaart: samenhangende, sector overstijgende besluiten over het combineren van doelstellingen in één beleidskeuze (synergie) en het prioriteren van doelstellingen

 

 

 

Recent was De Natuurweide-voorzitter Sybrand Bouma te gast in College Boer, de serie van Nieuwe Oogst waarbij een gast aan de tand gevoeld wordt door Esther de Snoo en landbouwstudenten. In dit geval waren het studenten van Aeres MBO op de Warmonderhof.

Sybrand legt in het gesprek uit hoe de biologische sector zich heeft ontwikkeld naar waar ze nu staat. Hij staat ook stil bij zijn eigen traject van omschakeling naar biologisch eind jaren ’80 en benadrukt dat je als boer een manier van werken moet hanteren die bij je past. Dat geldt helemaal voor de volgende generatie, die hij aanmoedigt om breder te kijken:  ‘Kijk vooral naar jezelf, wie ben je? Geloof in jezelf, kijk naar de bedrijfssystemen die er zijn, waarvan biologische landbouw er een is. Volg je eigen idee.’ Ook voor beleidsmakers heeft Sybrand Bouma een oproep: ‘Doe je ogen en oren open voor mensen die vernieuwende ideeën hebben en ga daar mee aan de slag.’

Verder gaat Sybrand Bouma in op de vraagstukken rond de mestmarkt, de oplossing die de biologische melkveehouderij als oplossing hiervoor biedt (‘extensiever betekent minder vee dus minder mest’) en de waarde die de sector heeft nabij Natura 2000-gebieden. Bekijk het volledige gesprek met Sybrand Bouma op Nieuwe Oogst.