Categorie: Geen categorie

De Tweede Kamer heeft in meerderheid een motie van Groen Links-PvdA en de ChristenUnie gesteund waarin wordt aangedrongen op een concrete invulling van grondgebondenheid in de veehouderij. In de eerste helft van 2025 verwacht de Kamer een een voorstel hebben waarin grondgebondenheid wordt gedefinieerd. Daarbij moet de waarde van blijvend grasland centraal staan en oog zijn voor de belangen van gemengde bedrijven en samenwerkingen tussen melkveebedrijven en akkerbouwbedrijven. Als onderdeel van het zevende actieprogramma nitraatrichtlijn is in 2022 bepaald dat de melkveehouderij binnen een termijn van tien jaar volledig grondgebonden zou zijn.

Minister Wiersma van LVVN heeft nog geen stelling genomen over de graslandnorm (verhouding tussen aantal grootvee eenheden en hectares grond). Ze wacht aanvullend onderzoek af. NSC, VVD en CDA dringen aan op snelle duidelijkheid. Daarmee weten melkveehouders waar zij aan toe zijn. Het terug brengen van het aantal GVE’s per hectare zal een negatief inkomenseffect hebben voor melkveehouders.

Een groep boeren in het Friese veenweidegebied hebben een natuurorganisatie opgezet, zo meldt Omrop Fryslân. Naast Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en provinciale natuurbeheerder It Fryske Gea komt daar nu een vierde bij: Greidebehear Fryslân. De oprichters werken al samen in de gebiedscoöperatie It Lege Midden. Vanuit hun band met het land dat ze beheren denken ze een positieve bijdrage te kunnen leveren aan biodoversiteit en de weidevogelstand. Daaraan willen ze ook een verdienmodel toevoegen.

It Lege Midden-bestuurslid Klaas Kloosterman denkt dat de boeren denkt dat de boeren de natuurdoelen, die door de overheid zijn gesteld, kunnen halen: “Dat hebben we de afgelopen jaren al laten zien bij het agrarisch natuurbeheer. We maken nu de volgende stap dat we ook zelf met een eigen organisatie zoals Natuurmonumenten en It Fryske Gea de natuur kunnen beheren. Vanuit Natuurmonumenten of It Fryske Gea worden ook vaak boeren ingeschakeld om het beheer te doen. Waarom kunnen we het dan niet rechtstreeks? Dan heb je er niet allerlei schijven tussen.”

Een van de aanleidingen om de nieuwe natuurorganisatie op te zetten, is het opzeggen van pacht- en beheercontracten door Staatsbosbeheer. In sommige gevallen werd de grond al 30 jaar door dezelfde boeren beheerd. Door het vormen van ene eigen natuurorganisatie willen de boeren meer continuïteit creëren in het beheer van het land. De nieuwe natuurorganisatie heeft op dit moment nog geen grond. Binnenkort wil de groep boeren met provinciaal gedeputeerde Abel Kooistra in gesprek om door de provincie aangekochte grond te laten beheren door Greidebehear Fryslân.

Bestrijdingsmiddelen kunnen een giftige cocktail vormen als ze in combinatie voorkomen in oppervlaktewater. Dat concluderen de Universiteit Leiden en het RIVM in een onderzoek dat in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is uitgevoerd. De bevindingen werden gepresenteerd in de Bestrijdingsmiddelenatlas. Hierin zijn meetgegevens van waterschappen en Rijkswaterstaat verwerkt. De onderzoekers keken naar de effecten van middelen op ecologische gezondheid van oppervlaktewater.

De belangrijkste conclusie is dat zelfs als de concentraties van de afzonderlijke stoffen binnen de daarvoor gestelde limieten vallen, er soortenverlies kan ontstaan door een combinatie van deze stoffen. Voor elke stof afzonderlijk is de norm zodanig afgesteld, dat het risico op het verdwijnen van soorten tot een acceptabel minimum wordt beperkt. In combinatie kunnen ze echter een niveau bereiken die het minimum ruim overschrijdt. Door dit soort cocktail-effecten was in 2022 op meer dan 20% van de locaties, zonder normoverschrijdingen, de toxische druk net zo hoog of zelfs hoger dan bij locaties met normoverschrijdingen.

Mengseltoxiciteit krijgt steeds meer aandacht, onder andere doordat sterke aanwijzingen worden gevonden van schadelijke effecten op de menselijke gezondheid. Daarnaast is de kennis van deze cocktaileffecten belangrijk om ecosystemen in water gezond te kunnen maken. De Europese Kaderrichtlijn Water streeft naar chemisch schoon en ecologisch gezond oppervlakte- en grondwater. Dat is ook van belang voor veilig drinkwater. Ecoloog Marco Visser, een van de onderzoekers: ‘ Als we naar afzonderlijke stoffen kijken, lijkt ons oppervlaktewater geleidelijk schoner te worden, met steeds minder stoffen die de norm overschrijden. Echter, wanneer we de gezamenlijke effecten van alle giftige stoffen bekijken, is er minder vooruitgang zichtbaar en blijft een te hoge toxische druk frequent voorkomen.’

Wij-land, de organisatie die zich inzet voor een goede ecologische en economische toekomst voor het westelijke veenweidegebied (Noord- en Zuid-Holland en Utrecht), doet vanaf 2023 een test met agroforestry in veenweidelandschap. In het traditioneel ruime landschap met lange, rechte sloten en verre zichtlijnen gaat Wij-land in het project Hollandse Lagen met boeren ervaren hoe het planten van bomen en struiken uitpakt. Vragen die daarbij spelen zijn: zijn er vergunningen nodig? Wat kost aanschaf, aanplant en onderhoud? Welk effect het het op weidevogels? Wat levert het aanplanten van bomen en struiken uiteindelijk op, ook financieel?

Op de website van Wij-land is te lezen dat boeren vooral meedoen met het oog op dierenwelzijn en diergezondheid. Bomen en struiken bieden schaduw aan koeien en schapen. Veel planten hebben medicinale functies. Bij tekort aan bepaalde voedingsstoffen weten koeien en schapen instinctief welke planten ze meer moeten eten. Een voederhaag fungeert dan als een natuurlijke apotheek. Daarnaast kunnen boeren extra inkomsten genereren met fruit- en notenbomen. Bij zes boeren zijn bomen en/of hagen aangeplant en bij drie boeren lange voederhagen.

De geteste soorten zijn inheemse soorten en in Nederland opgekweekt. Naast meer veilige, voor de hand liggende soorten zijn ook soorten geplant die minder logisch lijken op veen. Naast soorten die eetbaar zijn voor dieren zijn ook soorten geplant die eetbaar zijn voor mensen. In de voederhagen is met name gekeken naar soorten die goed gevlochten kunnen worden en minerale en werkzame stoffen voor koeien bevatten.

 

Vanaf 2026 stelt het kabinet jaarlijks 500 miljoen euro extra beschikbaar, meldt Nieuwe Oogst, Het is een compensatie voor het wegvallen van de middelen vanuit het Nationaal Programma Landelijk Gebied. Provincies kunnen zelf bepalen hoe deze middelen in te zetten. In de provincies met veenweidegebieden zal het accent liggen op vogelbeheer, provincies op zandgronden richten zich vooral op het behoud van landschapselementen.

Overijssel is de provincie met het meest concrete beeld van de meest concrete beeld van de inzet van de extra middelen. Het gaat dan om bescherming van boerenlandvogels, werken aan groenblauwe dooradering (beheer van singels, struweel en natuurvriendelijke oevers) en aanleg van landschapselementen zoals houtwallen. Ook zijn er provincies die vooral ook het werken aan verduurzaming stimuleren in het kader van de doelsturing..

De NOS meldt dat op twee landbouwbedrijven in de provincie Utrecht een nieuw type blauwtongvirus is gevonden. De nieuwe variant, serotype 12, is vastgesteld bij een schaap in Kockengen en een koe en haar kalf in Harmelen en duikt op terwijl het aantal blauwtongbesmettingen juist terug liep. Minister Wiersma heeft onderzoek aangekondigd om te achterhalen waar het nieuwe virus vandaan is gekomen en wat de mate van verspreiding is. Hierover wordt in de loop van de komende week meer duidelijkheid verwacht. Elders is Europa is tot dusverre dit nieuwe virus nog niet aangetroffen. In hoeverre er nu een nieuw vaccin nodig is, is nog niet bekend. Op de website van De Natuurweide is een speciale pagina over blauwtong waar u achtergronden over blauwtong kunt vinden. Eventuele updates zullen we hier in de komende periode aan toe voegen.

Afgelopen week boden Andy Palmen (Greenpeace), Bert van Ruitenbeek (Stichting Demeter), Sanne Smeets (Caring Farmers) en Piet van IJzendoorn (Federatie van Agro-ecologische boeren) een petitie aan aan de leden van de Kamercommissie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. De petitie is ondertekend door meer dan 107.460 mensen.

In Biojournaal vertelt Andy Palmen, directeur Greenpeace over de beweegredenen voor de petitie: “Meer dan honderdduizend bezorgde mensen tekenden voor een rechtvaardige omslag naar ecologische landbouw. Een vorm van landbouw die werkt binnen de grenzen van natuur en klimaat. We zijn blij met deze steun en die is ook hard nodig, want wie aan landbouw denkt, denkt nu aan de natuur- en stikstofcrisis, aan slechte waterkwaliteit en aan boeren in onzekerheid. We hebben op korte termijn dappere en ingrijpende keuzes nodig en een overheid die nu aan de slag gaat met het beschermen van de natuur en die boeren helpt bij deze omslag.”

Directeur Bert van Ruitenbeek, mede-initiatiefnemer van het Groenboerenplan, onderstreept de woorden van Palmen: “Het huidige landbouwsysteem is in alle opzichten uitgeput. Wij kunnen in ons dichtbevolkte land de gezonde ‘voorbeeldstadstuin’ van de wereld worden. Waar voedselproductie, wonen, natuur, recreatie, zorg en behoud van natuurlijke hulpbronnen samenkomen.”

Gelijktijdig met het aanbieden van de petitie is ook door Greenpeace een toekomstvisie op de landbouw gepubliceerd. Daarin wordt een plottwist neergezet: ‘In 2040 is ons Nederlandse
landbouw- en voedselsysteem niet meer een oorzaak, maar een oplossing voor de natuur- en klimaatcrisis’. Speerpunten in deze visie zijn o.a. beter gebruik van akkers, een florerende (bio)diversiteit, een betrouwbare en voorspelbare overheid, kortere ketens en gegarandeerde prijzen, natuurlijke plaagbestrijding en gesloten kringlopen en veehouderij in balans met de natuur.

 

Ook vogels ervaren de negatieve gevolgen van gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in o.a. land- en tuinbouw. Dat bericht de NOS op basis van een onderzoek dat is uitgevoerd door Wageningen University & Research (WUR) en de Vogelbescherming. Specifiek is gekeken naar de effecten van neonicotinoïden, een groep van bestrijdingsmiddelen tegen insecten. Eerder bleek al dat deze middelen bijensterfte veroorzaken. Bij vogels blijkt dat de middelen sterfte veroorzaakt en de voortplanting negatief beïnvloedt.  Toelatingen van gewasbeschermingsmiddelen op basis van neonicotinoïden zijn de laatste jaren sterk ingeperkt en sinds 2018 deels verboden in de Europese Unie. Via uitzonderingsregels en noodvergunningen kan echter toch gebruik gemaakt worden van deze verboden varianten. Ook elders in de wereld worden de middelen nog toegepast. In bepaalde gevallen waren zaden en gewassen waarvan vogels hadden gegeten na negentien jaar nog steeds besmet met neonicotinoïden.

Eerder werd aangenomen dat alleen insecten gevolgen zouden ervaren van de bestrijdingsmiddelen. Onderzoeker Elke Molenaar van de WUR: “Men dacht dat de directe effecten door opname via het voedsel minimaal zouden zijn. Onze nieuwe studie toont aan dat er wél directe schadelijke effecten plaatsvinden als vogels voedsel eten dat neonicotinoïden bevat. Deze effecten zouden absoluut niet onderschat mogen worden.”

De Vogelbescherming bepleit onafhankelijk onderzoek voordat dergelijke middelen worden toegelaten nu blijkt dat schadelijke middelen alsnog door de strenge toelatingsprocedure komen. Twijfel over veiligheid zou moeten leiden tot verbod op gebruik omdat al vaker is gebleken dat op termijn toch ernstige schadelijke effecten optreden.

 

Nieuwe Oogst en Omroep HUMAN organiseren een enquête onder melkveehouders in veenweidegebieden. Mede naar aanleiding van het voornemen om het waterpeil in veenweidegebieden te verhogen om emissies van broeikasgassen terug te dringen, willen Nieuwe Oogst en Omroep HUMAN een beeld krijgen van hoe melkveehouders hier tegenaan kijken. In het televisieprogramma ‘Wat houdt ons tegen’ worden de uitkomsten en inzichten vanuit de enquête meegenomen.

Hoe vaker een consument geconfronteerd wordt met biologisch, hoe gewoner het wordt om biologisch te kopen. Dat betoogde Marlijn Simons, manager corporate communicatie bij PLUS supermarkten tijdens een bijeenkomst van de campagne ‘de mooiste boodschap is bio uit Europa’, waarover Biojournaal bericht. Een groter aanbod draagt bij aan de groei van biologisch. Het zou dus op zoveel mogelijk plekken aangeboden moeten worden, naast speciaalzaken en supermarkten ook in bijvoorbeeld (school) kantines, overheidsinstellingen en tankstations.

Supermarkten worstelen soms wel met de biologische regelgeving. Martijn Versteegh, innovatie- en duurzaamheidsmanager van Albert Heijn: “Een steeds groter biologisch assortiment is een uitdaging, met name voor samengestelde producten zoals het verspakket. Als we meer biologisch willen, moeten we ook toe naar een pragmatischere aanpak. In de praktijk stuiten we nu vaak op biologisch wetgeving die het biologisch aanbod juist belemmert.”

De grootste vier Nederlandse supermarkten hebben eerder dit jaar hun doelstellingen op gebied van biologische voeding bekend gemaakt. Albert Heijn gaat voor een omzetaandeel van 10% voor aardappelen, groente en fruit (AGF) in 2026 (25% meer dan in 2023). Jumbo mikt bij AGF op 8% in 2026 en 10% in 2027. Lidl wil een verdubbeling in 2026 ten opzichte van 2023. PLUS vervangt stap voor stap niet-biologische producten voor biologische, zoals al eerder met het zuivelhuismerk.