Auteur: Gerard Oldenhof

Om biologische winkels beter vindbaar te maken, is vorige maand de website biologische-winkels.nl gelanceerd. De initiatiefnemers hopen dat het voor consumenten gemakkelijker wordt om biologische winkels, webshops, boerderijen, afhaalpunten, pluktuinen, automaten, etc te vinden. Op de website is het ook mogelijk om uw winkel of verkooppunt aan te melden.

De provincie Utrecht stelt 900.000 euro beschikbaar. voor boeren die op hun eigen bedrijf voorlichting en demonstraties over duurzame landbouw geven aan collega’s. Op de demonstratiebedrijven wordt ervaring opgedaan met het versterken van verdienmodellen. Boeren kunnen een aanvraag doen voor minimaal 25.000 euro en maximaal 300.000 euro. De provincie hoopt dat boeren elkaar gaan inspireren tot een bedrijfsvoering die meer ‘natuurinclusief’ is.

Tegenover Nieuwe Oogst verklaart gedeputeerde Mirjam Sterk over de regeling: ‘De kennis en ervaring die op demonstratiebedrijven wordt opgedaan is van onschatbare waarde. Door de ondernemers van deze bedrijven in staat te stellen hun vorderingen te delen met collega’s, bieden we landbouwers de gelegenheid onderling van elkaar te leren en elkaar te inspireren. Agrariërs geven aan dat ze zich graag op deze manier oriënteren op de duurzame mogelijkheden die ze hebben voor hun eigen bedrijf. Als provincie vinden wij het belangrijk om dat mede mogelijk te maken.’ Op 26 juni is er een

In een interview met Melkvee geven biologisch melkveehouders Hilse en Thirza Bosch antwoord op de vraag of je met een biologische bedrijfsvoering een goed inkomen kunt hebben. Sinds een jaar zijn ze de eigenaren van een biologische melkveebedrijf in het Friese Jellum. Hun bedrijf, dat al biologisch was, beschikt over 167 hectare grondgebied met een omvangrijk deel natuurbeheer: 10 hectare landschapselementen, 17 hectare natuurgebied van Natuurmonumenten, 27 hectare natuurgebied van Staatsbosbeheer, 48 hectare weidevogelbeheer  en 8 hectare agrarisch natuurbeheer.

Natuurbeheer is voor Hilse en Thirza een integraal onderdeel van hun biologische bedrijfsvoering, zo vertellen ze aan Melkvee: “Het gaat ons om het hele pakket: werken voor de natuur en de koeien meer ruimte geven. Op onze vorige locatie hielden we ons al aan strengere mestnormen, bijna dezelfde als voor biologische landbouw.”

Stimuleren biologische consumptie
Daar waar hun melkveebedrijf stevig op de benen staat, zien Hilse en Thirza wel uitdaging in het stimuleren van de biologische consumptie: “Als de overheid wil dat 15% van de landbouw biologisch is in 2030, moet zij de afname van biologische producten meer stimuleren. Dat is nog belangrijker dan de productie subsidiëren. Er zit wel al beweging in. Bijvoorbeeld, de supermarkten promoten biologische producten steeds meer. Maar er moet meer gebeuren. Zodat biologische boeren meer afzet hebben. Ik hoef er niet rijk van te worden maar wil wel een goed inkomen houden. Je kunt wel heel groen doen, maar niet door steeds rood te staan.”

In juni start het ministerie van LNV met een campagne over biologisch voedsel.

Het Louis Bolk Instituut, een van de belangrijke onderzoekspartijen in onze sector, heeft het jaarverslag gepubliceerd. In het begeleidende interview benoemt directeur Ilse Geijzendorfer de politieke en maatschappelijke ontwikkelingen als minder hoopvol. Het belang van een goede langetermijnvisie voor de landbouw lijkt plaats te hebben gemaakt voor kortetermijndenken. Verder ziet ze 2023 als een mooi jaar voor haar organisatie.

Een hoogtepunt voor het Louis Bolk Instituut was het verzoek van minister Adema om een oordeel te geven over het concept Landbouwakkoord: “Wij waren heel specifiek gevraagd om vanuit onze kennis over natuurinclusieve kringlooplandbouw en biologische landbouw naar het conceptakkoord te kijken. Dat daar in de onderhandelingen aandacht voor was, is natuurlijk al een vorm van erkenning voor partijen in de sector die zich hiervoor in de praktijk inzetten. Dat het Louis Bolk Instituut daar de aangewezen kennispartij voor was, onderstreept onze kerncompetentie en onze brugfunctie tussen de praktijk en het beleid”, zegt Geijzendorffer.

Het volledige jaarverslag kunt u lezen op de website van het Louis Bolk Instituut via deze link.

In navolging op het plan van aanpak om de mestcrisis op te lossen, heeft minister Adema afgelopen vrijdag opnieuw een Kamerbrief verstuurd, met als bijlage een routekaart voor de implementatie van het plan van aanpak mestmarkt.

Hierin is de inbreng van de vier sectorpartijen (waaronder De Natuurweide) niet verwerkt. Kort voor het Commissiedebat Mestbeleid op 25 april hebben deze partijen gezamenlijk een eigen crisisplan ingebracht. Waarna de minister, mede op verzoek van de Kamer, heeft toegezegd in gesprek te gaan met deze vier partijen. Deze gesprekken hebben tot nog toe niet geleid tot integratie van beide plannen. De minister heeft besloten om het eigen mestcrisisplan onverkort door te zetten en de maatregelen te implementeren binnen een routekaart.

De Natuurweide is niet voor niets een van de ondertekenaars van het crisisplan van de vier sectorpartijen. Wij zien in het plan van aanpak van minister Adema meerdere zaken terug komen die de biologische landbouw tegenwerken. Terwijl we juist voor de biologische melkveehouderij een rol zien weggelegd als onderdeel van de integrale oplossing. Het is niet voor niets dat in het plan van de vier sectorpartijen is opgenomen dat met deze sector apart werkbare afspraken moet worden gemaakt. De biologische sector, met een forse groeiambitie en voortdurend benoemd als een van de oplossingsrichtingen, kent een heel specifieke situatie met zelfs een tekort aan mest.

Vanuit De Natuurweide vertrouwen we erop dat de gesprekken, ook met een eventuele nieuwe minister, zullen doorgaan. In de Kamerbrief van afgelopen vrijdag is minister Adema hierin duidelijk: ‘Gegeven de huidige ontwikkelingen en omstandigheden acht ik niettemin een dialoog met sectorpartijen van groot belang. Ik zal sectorpartijen (waaronder de biologische sector) daarom blijven uitnodigen om in gesprek te gaan over hun plannen’.

In de afgelopen vijf jaar is het prijsverschil tussen biologische en niet-biologische levensmiddelen gedaald van 63% naar 48%, zo meldt Biojournaal op basis van een prijspeiling van de Consumentenbond. Er zijn zelfs al biologische producten die evenveel kosten als de reguliere versie ervan.

De Consumentenbond onderzocht de prijsstelling van 135 biologische (huismerk)producten bij 8 reguliere en 2 biologische supermarktketens. Gemiddeld zijn biologische producten in de reguliere supermarkt 48% duurder dan niet-biologische varianten. Het verschil is niet bij alle producten even groot.

Kleine prijsverschillen zijn er bij zuivelproducten, rundvleesproducten en pasta. Soms is er geen prijsverschil tussen de biologisch en niet-biologische variant van een product. Biologische halfvolle of volle verse melk was vaak maar €0,20 duurder dan de reguliere melk. Biologisch rundergehakt kostte bij Jumbo net zo veel als het niet-biologische gehakt. Bij Dirk kostten biologische en niet-biologische macaroni hetzelfde.

Van de reguliere supermarkten hebben Albert Heijn, Jumbo en Plus het grootste bio-aanbod. Maar dit verschilt erg per moment en filiaal. Aldi werd vanwege het geringe bio-assortiment niet meegenomen in de prijspeiling. Biologische producten zijn bij Dirk en Lidl het laagst geprijsd: gemiddeld 18% lager. Lidl heeft aangekondigd een biologische campagne uit te rollen, als onderdeel van de strategie om biologische verkoop te stimuleren.

In de Eerste Kamer stemde een meerderheid van de leden in met de wijzigingen van de Wet dieren. Hierdoor kan het Convenant dierwaardige veehouderij verder werken aan de diverse sectorplannen. Het amendement-Vestering treedt daardoor niet in werking. Indien voor 1 juli niet zou zijn ingestemd met de wijzigingen in de Wet dieren, zou het amendement in werking zijn getreden dat stelt dat dieren niet meer mogen worden belemmerd in hun natuurlijke gedrag.

Per sector wordt in het komende jaar gewerkt aan een Algemene Maatregel van Bestuur. Tezamen vormen die het Convenant dierwaardige veehouderij, dat voor 1 juli 2025 klaar moet zijn.

De Tweede Kamer wil dat onkruidbestrijders die glyfosaat bevatten, zoveel van de markt verdwijnen. Een motie van Partij voor de Dieren, waarin wordt gevraagd om onomstotelijk bewijs dat glyfosaat geen risico vormt voor de gezondheid, werd gesteund door een meerderheid in de Kamer. Indiener van de motie, Ines Kostic van de Partij voor de Dieren, verwijst naar de gezondheidsrisico’s, zoals ziekte van Parkinson en kanker. Daarnaast heeft het middel negatieve effecten op de wilde bijenstand. Minister Adema gaf aan de ingezette lijn, om eerst verder onderzoek te doen naar de effecten van glyfosaat op de gezondheid, te willen volgen.

Moties voor een vrijstelling voor het gebruik voor het bestrijdingsmiddel Exirel (tegen de Suzuki-vlieg) in de kersenteelt te verruimen, werd niet gesteund. Verder vraagt de Kamer aan de regering om samen met het Cgtb (College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden) het begrip ‘voorzorgsbeginsel’ beter te omschrijven. Dat wordt vaak benoemd in de toelating maar geeft nog te veel ruimte voor interpretatieverschil bij telers.

In de veelvuldige contacten die De Natuurweide en Biohuis hebben om de belangen van de sector te behartigen, wordt gebruikt gemaakt van een factsheet waarin de belangrijkste feiten rondom mest zijn samengevat: Biologische sector factsheet mestmarkt.
Daarmee proberen we bij overheden en andere, voor de sector belangrijke organisaties ,eventuele hiaten in kennis en inzicht te dichten.

Rond het onderwerp ‘Tekort aan dierlijke biomest’ horen wij op dit moment vanuit de praktijk wisselende geluiden. Hierbij is het goed te weten dat vanuit de sector zelf (wij dus), drie jaar geleden al is aangegeven dat het percentage biologische mest in de regelgeving verhoogd kan worden van 70 naar 80%.  RVO doet op verzoek van het ministerie van LNV onderzoek naar de actuele situatie op de biologische mestmarkt. Dit neemt niet weg dat het percentage verplichte biologische mest door LNV nog steeds niet is verhoogd.
Mocht u via reguliere kanalen uw biologische mest niet naar tevredenheid kwijt kunnen, is het belangrijk dat u zelf wel goed naar buiten treedt. Dit kan door zelf contact op nemen met potentiële afnemers, maar u kunt bijvoorbeeld ook gebruik maken van de Bio-Bank.

De uitzending van Vroege Vogels van 12 mei besteedde aandacht aan de grote hoeveelheid bestrijdingsmiddelen die wordt aangetroffen in Natura 2000-gebieden. In 2009 verplichte de EU de lidstaten om het gebruik van bestrijdingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden (voor drinkwaterwinning) en de beschermde Natura 2000-gebieden te stoppen of terug te dringen. In Nederland heeft de landelijke overheid deze verantwoordelijkheid neergelegd bij de provincies. Die hebben op hun beurt te weinig gedaan aan het controleren en handhaven. Dat leidt ertoe dat in 53% van de gevallen  oppervlaktewater te veel bestrijdingsmiddelen bevat. Deze zijn afkomstig van landbouw-, fruitteelt- en bloemenbedrijven in de omgeving. De Nederlandse oppervlaktewateren behoren daarmee tot de meest vervuilde wateren van Europa. In drinkwater- en natuurgebieden, bevat een derde van de drinkwatergebieden meer bestrijdingsmiddelen dan de norm. Natuur & Milieu heeft hierover een klacht ingediend bij ‘Europa’.

Ook in de Natura 2000-gebieden, geldt de plicht om bestrijdingsmiddelen te verbieden of minimaliseren. Natuur & Milieu bestudeerde 42 provinciale natuurbeheerplannen van natuurgebieden waarin zich landbouw bevindt. In slechts zes natuurbeheerplannen werden pesticiden substantieel aan banden gelegd. Natuur @ Milieu-jurist Anne de Vries pleit voor een grotere rol voor de biologische landbouw:  “Biologische boeren gebruiken geen chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen. De Rijksoverheid moet de regie nemen en bestaande boeren in de gebieden te helpen om te schakelen naar biologisch.”

Beluister het fragment van Vroege Vogels op de website van BNNVARA.