Auteur: Gerard Oldenhof

In navolging van andere provincies kent nu ook Friesland een bioregio. In de Bioregio Greidhoeke werken vijf gemeenten samen met ondernemers, boeren en zorginstellingen aan het stimuleren van biologische, onbewerkte en lokale voeding. Daarnaast beoogt de samenwerking ook om positieve effecten te realiseren voor biodiversiteit en weidevogels. De bioregio werd eerder deze week gepresenteerd. Andere gebieden waar al bioregio’s actief zijn, zijn Zuid-Veluwe, Zutphen, Noord Brabant, Zuid-Holland, Twente, Zwolle, Noord-Holland, Amersfoort en Utrechtse Heuvelrug.

Bij de lancering in Friesland waren ook diverse zorginstelling aanwezig. Op Omrop Fryslân vertelt Erica Schaper, voorzitter van de Raad van Bestuur van Frisius Medisch Centrum, waarom biologische en gezonde voeding belangrijk is voor zorginstellingen: “We merken dat er meer ziektegevallen komen door ongezond eten. Het groeit alleen maar. Daarnaast zorgt dat ook weer voor meer druk op de zorg. Als we deze beide dingen kunnen voorkomen, zou dat heel mooi zijn.”

Op woensdag 16 april vindt tijdens de Biobeurs de lancering plaats van Bioregio Netwerk Nederland. Hierin verenigen gemeenten met een bioregio zich. De Bioregio-kwartiermakers presenteren dan het nieuwe ambitiedocument en delen hun plannen met gemeenten, regio’s en provincies die interesse hebben in het concept Bioregio.

Het Consortium Biologische Landbouw organiseert op woensdag 25 maart een Consortiumdag voor alle partners en relaties. De Natuurweide is betrokken bij dit consortium dat beoogt de biologische landbouw verder te ontwikkelen en te laten groeien in samenwerking met agrarische onderwijsinstellingen. Bij Vitalis Organic Seeds in Voorst staan de volgende workshops op het programma:
1  Ontdek, Probeer en Inspireer: digitaal lesmateriaal voor Biologische Landbouw, door Aeres Tech Productions,
2  Van Ambitie naar Aanpak; samenwerken voor biologische landbouw in het mbo, door Aeres MBO,
3  Duurzaam bodembeheer: inzichten uit praktijknetwerken, door het Louis Bolk Instituut,
4  Uitdagingen in het biologisch onderwijs, door Skal Biocontrole.

Het programma wordt afgesloten met een ‘eat and meet’, met volop gelegenheid voor het ontmoeten van collega’s en mensen die werken in het agrarisch onderwijs. Aanmelden kan via deze link. Kijk voor een selectie van andere interessante evenementen ook in onze agenda.

De Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland heeft beleid geformuleerd voor de Gelderse land- en tuinbouw. Voor de land- en tuinbouw komen gebieden waar de agrarische functie de hoofdrol krijgt terwijl er ook zgn. verwevingsgebieden komen. In de gebieden met landbouw als hoofdfunctie wil de provincie terughoudend zijn met het omzetten van agrarische gronden naar niet-agrarische functies. In verwevingsgebieden is de combinatie van agrarische en andere functies mogelijk, zoals recreatie en zorg. Boeren die willen ontwikkelen nabij stikstofgevoelige natuur, waterlopen en waterwingebieden krijgen te maken met aanvullende voorwaarden. Provinciale Staten moet nog wel instemmen met het nieuwe beleid.

De provincie wil de agrarische sector stimuleren te innoveren, uitstoot te verminderen, kringlopen te sluiten en gewasbeschermingsmiddelen slimmer in te zetten. Aan de hand van een menukaart kunnen boeren kiezen uit een route voor de toekomst: innoveren, extensiveren, verbreden met nevenactiviteiten, verplaatsen of stoppen. Rondom stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden, in stikstofreductiegebieden en nabij kwetsbare waterlopen en grondwaterbeschermingsgebieden zal de provincie meer gaan sturen. Het terugdringen van emissies en een verbod op nieuwe vestigingen of uitbreiding van niet-grondgebonden veehouderij staat centraal. Ook wordt een maximale bedrijfsgrootte ingevoerd. De provincie wil de omvang van familiebedrijven als norm hanteren.

De vervolgstap is een uitwerking in een uitvoeringsprogramma.

Premier Jetten wordt de voorzitter van een nieuwe taskforce die zich gaat storten op het stikstofdossier, zo meldt de NOS. Van alle drie coalitiepartijen zullen ministers zitting nemen in de taskforce. Het nieuwe kabinet trekt meer geld uit voor stikstof, natuurherstel en waterkwaliteit. Snel duidelijkheid geven over het toekomstperspectief staat daarbij centraal. Bedrijfsverplaatsing on -beëindiging kan daarbij nog steeds aan de orde zijn.

Het kabinet wil nog voor de zomer met de provincies bepalen in welke gebieden de meest inzet nodig is. Daar zullen dan zo snel mogelijk maatregelen worden genomen. Premier Jetten gaf in het debat over de regeringsverklaring aan dat de eerder beoogde halvering van de veestapel wat hem betreft niet meer aan de orde is.

Biologisch melkveehouder Anton de Wit, deelnemer aan het Netwerk Praktijkbedrijven, zet digitaal afrasteren en voeren met uitsluitend vers en gedroogd gras in als manier om de ammoniakemissies te verlagen. In een artikel in Melkvee vertelt Anton de Wit, biologisch melkveehouder sinds 2022, over zijn keuze voor het voeren van vers en gedroogd gras, zonder aanvullende bijproducten: “Het rantsoen bestaat uitsluitend uit vers en gedroogd gras. Zonder bijproducten. Dit is een bewuste keuze. De koe is een ruwvoerverteerder met vier magen: hij hoort gras binnen te krijgen, vind ik. Binnen het project kwam ik erachter dat hooi voeren heel gunstig werkt op reducties. Van tevoren werd het tegendeel nog aangenomen. Maar in het eerste jaar van Netwerk Praktijkbedrijven kwam het voorjaar later op gang en oogstten veel van ons grover gras. Toch vielen de emissies mee. Ook wij hadden behoorlijke grove kuilen. Hoe kan het tegen de verwachting in toch meevallen, onderzochten we toen. We kwamen erachter dat het een voorwaarde is om voldoende suiker te hebben. Als hooi dan langer in de pens blijft zitten, wordt het juist beter benut.”

Daarnaast experimenteert Anton de Wit, met nog twee andere melkveehouders in Nederland, met digitaal afrasteren. Hiermee verwacht hij het ureumgetal omlaag te brengen:  “De herfst was voorheen nog een uitdaging. Dan schoot mijn ureumgetal naar 40 en hoger. We deden aan puur standweiden, waardoor de koeien voornamelijk de puntjes van het gras vraten. Nu geef ik ze met digitaal afrasteren telkens één strookje erbij, waardoor ze de hele plant vreten. Ik ben nog niet boven een ureum van 23 gekomen, dus dat scheelt minimaal 20 punten. Als je dat 2,5 maand doorzet gaan we dat ook terugzien in onze emissies.”

Het aandeel van biologische gecertificeerde zuivelproducten in de Nederlandse supermarkten steeg in 2025 naar 4,4%. In 2024 lag dit nog op 4,0%. Daarmee ligt biologische zuivel boven het gemiddeld aandeel ‘biologisch’ (3,6%) in de supermarkten. Een en ander blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Koploper is de productgroep eieren. Daarvan ligt het aandeel van biologisch op 17,5%. Nummer twee zijn conserven- en diepvriesgroenten en -fruit met 7,4%. Het CBS rapporteert per kwartaal hoe de bestedingen aan voedsel met een biologisch keurmerk zich ontwikkelt.

Ten opzichte van 2019 lag de stikstofuitstoot in de melkveehouderij in Noord-Holland in 2024 13% lager. Als uitvloeisel van het convenant dat vorig jaar is gesloten, zijn sneller data beschikbaar via een monitoringssystematiek. In datzelfde convenant is overeengekomen dat de stikstofreductie in 2035 op 30% moet liggen ten opzichte van 2019. Melkveehouders kunnen zelf bepalen hoe ze deze reductie gaan realiseren.

De provincie Noord-Holland gebruikt geanonimiseerde data van melkveebedrijven. Daarbij worden zowel technische maatregelen als managementmaatregelen meegenomen. Daarmee worden de effecten beter zichtbaar en kunnen ze daadwerkelijk worden toegeschreven aan de melkveehouderijsector. Gedeputeerde Jelle Beemsterboer van landbouw reageert op de provinciale website optimistisch op het ingezette traject: “Dit is een belangrijke stap. Boeren leveren resultaat en wij zorgen ervoor dat hun inspanningen ook echt zichtbaar en meetbaar worden. Die samenwerking vormt de basis voor vertrouwen en voor verdere stappen om uiterlijk in 2035 richting de 30% stikstofreductie te komen die is afgesproken in het convenant Stikstofreductie en Natuurherstel.”

Veehouders in Brabant die stoppen met hun bedrijf in het kader van de Gebiedsgerichte Bedrijfsbeëindiging Veehouderijlocaties mogen 15% van hun stikstofruimte blijven gebruiken. Dit meldt Nieuwe Oogst. Deze resterende stikstofruimte kan worden benut voor nieuwe economische activiteiten op de locatie. Voor boeren die stoppen wordt het hierdoor gemakkelijker een nieuwe bedrijfsactiviteit te starten. De provincie hoopt dat meer veehouderijen besluiten van de regeling gebruik te maken. Deze aanpassing is in lijn met de werkwijze die bij de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) en de stoppersregeling voor voor piekbelasters (Lbv-plus).

De Eerste Kamer stemde deze week in met de PAS-melderswet, meldt de website van de Eerste Kamer. Het voorstel van demissionair minister Wiersma om PAS-melders meer tijd te geven om hun bedrijf te legaliseren en hier meer maatwerk in te bieden, werd aangenomen. Hierdoor kunnen PAS-melders tot 1 mei 2028 werken aan legalisatie. Aanvankelijk stond deze deadline op 28 februari 2025. Het aflopen van de wettelijke termijn van het legalisatieprogramma en het feit dat het legalisatieprogramma te weinig heeft opgeleverd, maakten een nieuwe termijn noodzakelijk.

Uit het meest recente overzicht van het Compendium voor de Leefomgeving (CLO) over emissies per sector, blijkt dat de ammoniakemissie in de landbouw blijft dalen. Na een aanvankelijke daling tussen 2005 en 2013 nam de ammoniakemissie in de daaropvolgende jaren weer toe. Factoren die in de eerste periode leidden tot lagere emissie waren: krimp van de veestapel, eiwitarm voer, afdekken van mestopslag, emissiearm bemesten en emissiearme stallen. Vervolgens groeide de veestapel weer en veranderde de voersamenstelling in ongunstig opzicht. Vanaf 2018 dalen de dieraantallen weer (rundvee, varkens en pluimvee), kwamen er meer emissiearme varkensstallen en werd mest op klei en veen grasland verdund toegepast.

In 2024 nam de totale ammoniakemissie (alle sectoren) met 4,6 kton af ten opzichte van het voorgaande jaar. De landbouw was hier voor een groot deel verantwoordelijk voor, o.a. door minder gebruik van meststoffen met ureum. De Europese reductiedoelstelling voor ammoniak (13% ten opzichte van 2005) wordt met 27% ruim gehaald.