Categorie: Geen categorie

De Europese Rekenkamer zet in een rapport vraagtekens bij de doeltreffendheid van steun aan de biologische landbouw in de EU, zo meldt Biojournaal. Het ontbreekt aan visie en doelstellingen voor de biologische landbouw na 2030. Het biologische landbouwareaal in de EU groeit maar voor de wensen en behoeften van de sector is te weinig aandacht. Daarmee neemt de EU het risico dat de grote groei van de biologische landbouw naar 25% van het landbouwareaal uitblijft. Enkele conclusies die de Rekenkamer trekt in het rapport zijn:

• Hoewel de EU sinds 2014 ongeveer 12 miljard euro heeft uitgetrokken voor steun aan de biologische sector, heeft deze geldinjectie daar geen boost opgeleverd
• Lacunes en inconsistenties gaan ten koste van Europa’s beleid en strategie
• Uiterlijk in 2030 25% van de landbouwgrond in de EU biologisch bebouwen lijkt een onbereikbare doelstelling

Tussen 2014 en 2022 ontving de Europese landbouw 12 miljard euro aan steun om de omschakeling naar biologische landbouw en et behoud van de sector te ondersteunen. Voor de periode tot 2027 is nog eens 15 miljard euro gereserveerd. De steun beoogde landbouwers te compenseren voor extra kosten en verlies van inkomen door de omschakeling naar biologische landbouw. Biologische landbouwers waren echter niet verplicht biologische producten te produceren om deze steun te ontvangen. Daardoor is de biologische markt erg klein gebleven, ongeveer 4% van de totale Europese voedselmarkt.

De Europese Rekenkamer mist kwantificeerbare doelen voor de biologische sector. De doelstelling voor het landbouwareaal (25% in 2030) is de enige doelstelling. De Rekenkamer zou graag aanvullende doelstellingen zien om de vooruitgang van de sector te meten.

Nadat de andere grote supermarkten in Nederland eerder al hun doelstellingen rond biologische omzet en assortiment bekend maakten, kwam supermarktketen Jumbo met haar doelstelling. Biojournaal meldt dat Jumbo ernaar streeft in 2026 minimaal 8% en in 2027 minimaal 10% van de verkochte aardappelen, groente en fruit biologisch te laten zijn. Jumbo ziet biologische producten als een belangrijke stap in de verduurzaming van het assortiment. Naast AGF-producten met het On the Way to Planet Proof keurmerk, liggen al biologische producten in het AGF-schap bij Jumbo. Voorbeelden daarvan zijn pompoenen, gember, verse kruiden, rode en witte kool. In de komende tijd wordt het aanbod van biologisch assortiment verder uitgebreid.

Jan Groen, bestuursvoorzitter van Bionext, is blij met de groeidoelstelling van Jumbo: “De groei van biologische landbouw is goed voor alles en iedereen. Biologische landbouw draagt bij aan een gezond ecosysteem met onder andere gezondere bodems en het behoud van biodiversiteit, doordat er geen chemische middelen worden gebruikt. Verder blijkt uit onderzoek dat klanten een groter bio assortiment waarderen en zo ook vaker de keuze maken voor bio.”

Uit de wekelijkse update van RVO over het aantal aanvragen voor de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties en de variant daarvan voor bedrijven die als piekbelaster zijn aangemerkt (Lbv-plus), blijkt dat in totaal 1448 bedrijven een aanvraag hebben gedaan. Daarvan zijn 398 bedrijven melkveehouderijen. Alleen vanuit de varkenshouderijhoek zijn meer aanvragen: 552. Voor de Lbv zijn 665 aanvragen toegekend en 349 overeenkomsten getekend terug ontvangen door RVO. Bij de Lbv-plus regeling zijn 575 aanvragen toegekend en 130 overeenkomsten ondertekend. Het hoogste aantal aanvragen komt uit de gemeente Ede: 76. Venray (72), Barneveld (71), Land van Cuijk (40) en Nederweert (38)maken de top vijf compleet.

Van de 398 aanvragen van melkveebedrijven waren er 251 aanvragen voor Lbv en 147 voor Lbv-plus. Daarvan zijn 111 overeenkomsten ondertekend en geretourneerd. Dit is dus het aantal ondernemers dat heeft besloten het bedrijf te beëindigen in het kader van deze regelingen.

Melkkoeien van biologische melkveehouders stonden in 2023 gemiddeld 40 dagen langer in de wei dan koeien van hun niet-biologische collega’s. Dat meldt Ekoland op basis van cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Biologische koeien stonden gemiddeld 199 dagen buiten tegenover 156 dagen voor de gemiddelde niet-biologische koe. Het CBS meldt dat biologische melkkoeien ook vaker dan niet-biologische koeien dag en nacht in de wei staan. Wel is het aantal melkkoeien – biologisch en niet-biologisch – dat dag en nacht buiten staat, afgenomen. Het aantal dagen weidegang is ook gedaald, onder andere door weersomstandigheden.

Een biologische koe stond in 2023 twee keer zo lang (2.557 uur) in de wei dan een niet-biologische koe (1.249 uur). Een biologische koe staat overdag langer in de wei maar ook vaker dag en nacht. Het aantal dagen weidegang ligt ook hoger. Bij weidegang overdag stond een biologische koe gemiddeld negen uur in de wei en zeven uur op een niet-biologisch bedrijf. Bij weidegang overdag en ’s nachts was dit negentien respectievelijk zestien uur.

 

Ondanks de relatief hoge inflatie in 2023 (12,1%) is de omzet ij biologische versproducten in de supermarkten met 14,1% gestegen. Dar meldt Ekoland, verwijzend naar het trendrapport dat Bionext publiceerde. De groei van 150 miljoen euro bracht de totale omzet in 2023 op ruim 1,2 miljard euro.

Het marktaandeel van biologisch in de supermarkten steeg naar 3,5%. AGF (31,2%), vis (31,1%) en Brood & banket (25%) zijn procentueel de sterkste groeiers in de supermarkt. Bionext meldt dat de stijging van het aandeel biologisch iets hoger is dan de inflatie. Daarmee stijgt ook het volume voorzichtig. De sterkste stijgers in de hoofdcategorie Vers zijn: fruit (91%), aardappelen (31%) en kaas (28%). Dalers in de hoofdcategorie Vers zijn vleesconserven/rookworst (-19%), varkensvlees (-10%) en pluimveevlees (-6,7%).

Uit onder andere de Quick Scan Stikstofproblematiek en Biologische Veehouderij en het onderzoek ‘Het perspectief van biologische landbouw’ van Wageningen University & Research (WUR), bleek dat de biologische melkveehouderij bijdraagt aan reductie van broeikasgassen, ammoniak, stikstof en nitraatuitspoeling. De Kringloopwijzer is in de melkveesector het breed gebruikte monitoringsinstrument voor natuur- en klimaatprestaties maar bevat rekenregels en aannames die soms onvoldoende recht doen aan het biologische systeem. De sector stond dus welwillend tegenover het initiatief om te werken aan een monitoringssystematiek, die is afgestemd op het biologische systeem.

Gedragen door de sector
In opdracht van het ministerie van LVVN en onder projectleiderschap van Gerard Migchels van de WUR, is begin 2022 de Pilot BioMonitor Melkveehouderij opgestart. In de projectgroep zitten naast elf biologische melkveehouders afgevaardigden van De Natuurweide (vereniging van biologische melkveehouders), Biohuis (brancheorganisatie voor alle biologische primaire sectoren), onderzoekers van de WUR en het Louis Bolk Instituut en enkele zelfstandige adviseurs met sterke binding met de sector. Daarmee is de pilot nauw betrokken bij de praktijk van de biologische melkveehouderij. De deelnemende biologische melkveehouders vormen met hun bedrijven een representatieve weergave van de diversiteit binnen de sector, kijkend naar onder andere regio, grondsoort, grootte, mate van intensiteit, samenwerking met akkerbouw en ervaring.

Verzamelen data
In de eerste fase zijn de reeds beschikbare data verzameld en is geanalyseerd welke data uit de Kringloopwijzer zonder meer bruikbaar zijn, en welke aanpassing vragen voor het biologische systeem. Daarna zijn aanvullende data verzameld uit analyses van o.a. kuil-, gras- en mestmonsters bij de deelnemende bedrijven. Daarmee ontstond een uitgebreide dataset en goed beeld van de aanvullingen en aanpassingen die nodig waren voor de BioMonitor. De projectgroep streeft wel naar verdere uitbreiding en actualisatie van deze dataset. Hiervoor zijn aanvullende onderzoeken nodig.

Holistische benadering
Een uitgangspunt voor de BioMonitor is dat deze een breed, holistisch beeld geeft van de prestaties van individuele bedrijven en de sector. Dat beeld gaat dus verder dan ammoniak- en stikstofemissies. Daardoor kan worden voorkomen dat aanpassingen in de bedrijfsvoering nadelig uitpakken op andere belangrijke aspecten. De BioMonitor bevat negen thema’s, met gemiddeld drie onderliggende indicatoren per thema. Deze geven een beeld van de prestaties op gebied van natuur (bodemkwaliteit, waterkwaliteit, biodiversiteit en landschap) en klimaat (energie en klimaat, circulariteit) maar ook van dierwaardigheid, maatschappelijke diensten, arbeid en bedrijfseconomie.

De brede, holistische en circulaire blik past in de uitgangspunten van de biologische systeemlandbouw om ecologische en ethische aspecten als integraal onderdeel van de bedrijfsvoering te zien. Voor melkveehouders, maar ook overheden, is het daarnaast van belang om inzicht te hebben in de bedrijfseconomische en financiële situatie van bedrijven en de sector als geheel. Deze indicatoren geven tezamen met de thema’s maatschappelijke diensten en arbeid een indicatie van de maatschappelijke waarde en de continuïteit daarvan.

Thema’s en indicatoren
In de praktijk zal werkendeweg, door toepassing van de BioMonitor, blijken waar de gekozen thema’s, indicatoren en scoringsmethodes aanpassing of aanscherping vragen. Met belanghebbers als melkveehouders en overheden zal dan ook regelmatig worden afgestemd welke wensen daar leven. De projectgroep kijkt ook zelf naar mogelijkheden om relevante indicatoren toe te voegen. Beschikbaarheid van betrouwbare data en praktische haalbaarheid van dataverzameling zijn daarbij een belangrijk vertrekpunt. Zo zou van ieder melkveebedrijf idealiter de bodemkwaliteit van alle percelen aan de hand van bodemmonsters vastgesteld moeten worden. De verschillen tussen percelen op een bedrijf, en het daardoor benodigde aantal grondmosters, maakt dat vooralsnog niet haalbaar.

Opschaling
In de volgende fase van de pilot zal worden gewerkt aan opschaling van het aantal gebruikers van de BioMonitor. Niet alleen kunnen meer bedrijven werken aan optimalisatie van hun bedrijfsvoering en verlaging van emissies; ook de biologische dataset kan verder worden uitgebreid. Uiteindelijk werkt de pilot er naar toe om de waarde van een individueel bedrijf blijvend te optimaliseren. De prestaties van alle bedrijven tezamen maken de waarde van de sector inzichtelijk voor diverse beleidsthema’s. Daarmee draagt de BioMonitor bij aan de innovatieve doelsturing. Doorontwikkeling van de BioMonitor, voortbordurend op de filosofie van prestatiemonitoring in de volle breedte van bedrijf en sector, zijn daarom van groot belang .

Het biologisch landbouwreaal in Nederland is in 2023 met 9,5% gegroeid. Dat meldt Nieuwe Oogst op basis van een onderzoek door Bionext. In totaal kwam er 7.562 hectare biologische landbouwgrond bij. Eind 2023 telde Nederland een biologisch landbouwareaal van 87.416 hectare, plus 5.799 hectare dat in omschakeling was. Daarmee is het biologisch aandeel nu 4,8% van het Nederlandse landbouwareaal.

Regionaal zijn de verschillen groot, zo stelt Bionext in het rapport. Gelderland kende een stijging van maar liefst 30,8%. Noord-Brabant groeide met 16,9%, Drenthe met 11,4%. Zuid Holland was de enige provincie waar het biologisch landbouwareaal afnam, met 0,2$.

Het aantal biologische landbouwbedrijven steeg in 2023 licht met 0,7% van 2.249 naar 2.264 bedrijven in 2023. Het aantal gecertificeerde bedrijven in verwerking en handel nam licht af van 3.285 naar 3.188. Er zijn nog 110 landbouwbedrijven in omschakeling naar biologisch.

Nadat vorige week al in het regeerakkoord meer duidelijk werd van de plannen rond landbouw, volgde vandaag de Troonrede. Daarin was relatief veel aandacht voor landbouw. Koning Willem Alexander mogen ‘we’ trost zijn op de efficiëntie van de Nederlandse landbouw. De regelmatige geopperde tegenstelling tussen natuur en landbouw is iets wat het kabinet achter zich wil laten. ‘Dit kabinet wil af van het gepolariseerde beeld dat voedselproductie en biodiversiteit in alles tegenover elkaar staan. Juist de combinatie van landbouw en natuur maakt het Nederlandse landschap sinds jaar en dag zo mooi’, volgens de koning.

De administratieve regeldruk voor ondernemers maakt het er voor veel sectoren niet gemakkelijker op. Veel acute problemen rond migratie, woningbouw, landbouw en natuur kenmerken zich door complexe regelgeving, procedures en regeldrang. Volgens de koning wordt dit wellicht het sterkst gevoeld in de landbouw en visserij. De nieuwe richting om dit te verminderen is die van de doelsturing. ‘Dat betekent dat het aan boeren zelf is hoe zij gestelde doelen willen bereiken. Er is een stimuleringsbudget beschikbaar van 5 miljard euro om de omslag te maken die nodig is’, volgens Koning Willem Alexander.

 

Als een gangbaar landbouwbedrijf omschakelt naar ‘biologisch’, neemt de bodemdiversiteit toe en functioneert de bodem beter. Dat concludeert Sophia Quirina van Rijssel die promoveerde op dit thema aan de Wageningen University & Research. In haar onderzoek keek ze naar 70 bedrijven die omschakelden naar biologisch. Ze constateerde dat de bodemdiversiteit toenam en in de bodem samenstelling van de gemeenschap van bacteriën, schimmels, nematoden en protisten veranderde. Ook is gekeken naar een eventuele versnelling van verschuivingen in bodemfunctionaliteit door bodeminoculatie (toevoeging van organismen). Een relatie tussen de verschuivingen in de bodemgemeenschappen en duur van het biologische beheer kon niet worden vastgesteld.

Bodemdiversiteit is cruciaal voor het functioneren van de bodem en is daardoor een belangrijke factor in de verduurzaming van de landbouw. In zowel conventionele (gangbare) akkerbouwbodems als biologische akkerbouwbodems nam de multifunctionaliteit toe als de beheerintensiteit werd verlaagd.

Plus zet in de nieuwe televisiecommercial Fairtrade en biologische producten centraal, zo meldt Biojournaal. Onder de noemer ‘Kartrekkers’ promoot de supermarkt Fairtrade en biologische producten, die bij Plus niet meer kosten dan niet-biologische varianten. Okke Wiarda, Manager Merk en Communicatie bij Plus legt uit wat de overweging was voor deze keuze: “Door Fairtrade of biologische producten voor de prijs van het reguliere product aan te bieden maken we de bewuste keuze makkelijker. Onze Kartrekkers lopen voorop in het betaalbaar maken van goed eten, en daar zijn we trots op.”

Met de nieuwe televisiecommercial loopt de supermarktketen vooruit op de overheidscampagne rond ‘biologisch’, die binnenkort start.