Auteur: Gerard Oldenhof

Op verzoek van het ministerie van LNV heeft Biohuis, de vereniging van biologische boeren en tuinders, advies uitgebracht over het voorkomen  van ongewenste effecten van o.a. stikstofbeleid. Hoewel in onderzoeken (zie WUR rapport Het perspectief van biologische landbouw) is aangetoond dat biologische landbouw een waardevolle bijdrage kan leveren aan doelen rond natuur, milieu en water zijn diverse biologische melkveehouders aangemerkt als piekbelasters. Daarmee is de continuïteit van hun bedrijven in gevaar. De Tweede Kamer heeft eerder in discussies rond het stikstofbeleid aangedrongen op het beschermen van bedrijven die vooroplopen in het beschermen en herstellen van natuur, waterkwaliteit en biodiversiteit.

In gesprek met Biojournaal legt Biohuis-bestuurder Maria Buitenkamp uit waar de schoen wringt: “Relatief veel van de voorlopers bevinden zich dichtbij kwetsbare natuurgebieden. De biologische landbouw levert daar juist een waardevolle bijdrage aan beleidsdoelen rond natuur, milieu en waterkwaliteit onder andere door lagere stikstofemissies en het afzien van chemische bestrijdingsmiddelen. Maar toch kregen diverse biologische veehouders in 2023 – vaak ten onrechte – de kwalificatie ‘piekbelaster’. Dat komt door het rekenmodel voor ammoniakuitstoot uit stallen, dat niet past bij de bedrijfsvoering van met name biologische melkveehouders.”

De Natuurweide-voorzitter Sybrand Bouma vult aan: “De bereikte resultaten van biologische bedrijven worden met dit model niet zichtbaar terwijl onderzoeken aantonen dat we meerdere emissies ruwweg halveren. Erkenning van onze resultaten in regelgeving is nodig voor onze bestaanszekerheid en versterkt een functionele inzet van biologische bedrijven in het landelijk gebied.”

Juist om prestaties van bedrijven te meten op een manier die recht doet aan het biologische systeem, is de Pilot BioMonitor Melkveehouderij gestart waaraan ook De Natuurweide bestuurders en leden wordt meegewerkt. Zie voor meer informatie de website van de Pilot BioMonitor.

De aanbevelingen van Biohuis aan het ministerie van LNV zijn de volgende:

1. Erken de reeds doorgevoerde verduurzaming en extensivering van biologische bedrijven.
2. Zorg voor deskundige zaakbegeleiders die helpen om voorlopers te beschermen.
3. Stimuleer provincies om biologische landbouw op te nemen in de gebiedsplannen.
4. Maak afspraken met banken, financiers en grondeigenaren over het (blijven) verstrekken van financiering en het verpachten van grond aan biologische boeren.
5. Zorg dat Rijksdiensten biologische grond voor bio-bedrijven behouden, ook bij pachtuitgiftes.
6. Zorg voor subsidie regelingen voor innovaties die niet alleen gericht zijn op stalsystemen en technieken, maar ook op innovatieve kennis- en monitoringsystemen zoals de BioMonitor, waarmee milieuprestaties gemeten en verbeterd kunnen worden.

De Landelijke Beëindigingsregeling Veehouderij voor ‘piekbelasters’ (LBV-plus) wordt verlengd tot eind dit jaar. De ‘stoppers regeling’ voor boeren dichtbij natuur met relatief veel depositie blijft dus langer open dan tot 1 april, zoals eerst de intentie was. Daarmee wil minister Van der Wal boeren langer de tijd geven om na te denken over stoppen.

Tot dusver hebben bijna 500 bedrijven zich aangemeld voor de plus-regeling, net iets minder dan voor de gewone LBV regeling. Een deel van de bedrijven heeft nog geen keuze gemaakt voor een van beide regelingen maar zich aangemeld voor beide. Vlak voor de kerst heeft minister Van der Wal het budget voor beide regelingen met 1,5 miljard euro verhoogd waardoor nu bijna drie miljard euro beschikbaar is.

 

De Biokennisweek en Biobeurs zijn weer achter de rug! De Biobeurs, het jaarlijkse ontmoetingsmoment voor de biologische sector, werd door 8.500 bezoekers bezocht en was daarmee rustiger dan voorgaande versies. Ook het aantal exposanten lag dit jaar lager.

Desondanks kijken we terug op een paar mooie dagen met interessante webinars en workshops en met waardevolle gesprekken. Niet alleen met leden van De Natuurweide maar bijvoorbeeld ook met niet-biologische boeren die denken aan omschakelen naar biologisch. Of studenten en jonge boeren die op kortere of langere termijn een bedrijf (willen) overnemen. In de gesprekken kwamen vraagstukken aan bod die er echt toe doen: over perspectief, over onzekerheden vanwege landelijke en lokale maatregelen die op stapel staan, over de ambities om als sector sterk te groeien of over praktische uitdagingen binnen het bedrijf. De stand van De Natuurweide blijkt toch iedere beurs een soort baken waar niet alleen biologische melkveehouders even hun licht komen opsteken maar ook zuivelverwerkers, collega-sectoren, beleidsbepalers, onderzoekers en media.

De eerste dag van de Biobeurs bracht getalsmatig een kleinere stroom bezoekers naar de Brabanthallen in Den Bosch in vergelijking met vorig jaar. Dat neemt niet weg dat in de stand van De Natuurweide veel goede gesprekken werden gevoerd met biologische melkveehouders en landbouwers uit andere sectoren, zuivelverwerkers, belangenbehartigers en media over de ontwikkelingen in en rond de sector en de wijze waarop De Natuurweide de belangen behartigt van haar leden. Doordat de stand van De Natuurweide naast die van Stichting EKO is, werd ook in veel gevallen ook daar een vervolggesprek gevoerd. In beide stands waren leuke prijzen te winnen en dat zal donderdag weer het geval zijn. We hopen u dus te treffen in Den Bosch.

Daar is donderdag om 16.45 uur de presentatie van de Pilot BioMonitor met een toelichting op doelen en aanpak van het project en de waarde die de BioMonitor voor de biologische melkveehouderij zal hebben. Lees hier meer over de presentatie.

Vandaag is hard gewerkt aan de voorbereidingen van de Biobeurs. Komende woensdag en donderdag staat het team van De Natuurweide klaar om u te ontvangen in de Brabanthallen in Den Bosch. Ons stand nummer is 493. We hopen u daar te ontmoeten!

Minister Adema heeft bekend gemaakt dat er 50 miljoen euro vrij wordt gemaakt vanuit het Transitiefonds Stikstof en Landelijk Gebied om het tekort in het budget voor de eco-regelingen te dichten. Eerder bleek de omvang van de aanvragen voor een subsidie vanuit de eco-regelingen grotere te zijn dan het beschikbare budget vanuit het GLB. Dat betekende dat boeren de toegezegde vergoedingen voor maatregelen gericht op natuur, klimaat, milieu en dierenwelzijn leken mis te lopen. Door een verschuiving van middelen vanuit het Ministerie van Stikstof en Natuur zouden boeren deze vergoeding alsnog kunnen krijgen. De Europese Commissie moet nog wel instemmen met het beschikbaar stellen van deze extra middelen.

In de brief aan de Kamer wijst Minister Adema erop dat het verlagen van de vergoedingen voor geleverde ecosysteemdiensten een verkeerde signaal zou zijn voor boeren en tuinders die deze inspanningen leveren. Zij moeten zich juist gesteund voelen en gestimuleerd worden om maatregelen te treffen die goed zijn voor natuur, klimaat, milieu en dierenwelzijn. Ook wil hij voorkomen dat de toekomstige deelnamebereidheid van boeren en tuinders afneemt. tenslotte wijst hij op ongewenste inkomenseffecten voor de sector als verwachte vergoedingen achterwege blijven. De volledige tekst van de brief van de minister leest u hier.

Voor veehouders wordt het verplicht om jaarlijks hun stallen te laten keuren op brandveiligheid, meldt demissionair landbouwminister Piet Adema. Daarnaast moet eens in de vijf jaar een controle van de elektrische installatie plaatsvinden. Alleen indien een bedrijf meer dan 175 koeien heeft, moet dit eens per drie jaar gebeuren. Doelstelling is om het aantal stalbranden terug te dringen. Het merendeel van de stalbranden ontstaat door defecten aan de elektrische installatie. Volgens het Economisch Instituut voor de Bouw (in een onderzoek uit 2018) had driekwart van de stalbranden voorkomen kunnen worden door betere controle van de elektrische installatie. Daarnaast liggen er vaak materialen in stallen die de risico’s op en impact van een brand vergroten.

De kosten van een elektrakeuring zijn afhankelijk van de grootte van de stal en het aantal aanwezige meterkasten en regelkasten. Een keuring varieert van 700 tot 5.400 euro, oplopend indien een herkeuring plaats moet vinden. In veel gevallen stelt een verzekeraar zo’n stalkeuring al verplicht maar deze verplichting wordt nu dus ook overgenomen door de overheid. Nadat de Raad van State dit besluit heeft gecheckt zal het worden ingevoerd. Een ingangsdatum is nu nog niet bekend.

Aan de vooravond van de Biokennisweek (inclusief twee dagen Biobeurs in Den Bosch), peilt Nieuwe Oogst de stemming bij enkele representanten van de sector. Vervijfvoudiging van de sector, groei naar 25% landbouwareaal, is dat haalbaar? Biologisch akkerbouwer Digni van den Dries gelooft er wel in, op voorwaarde dat de marktvraag zich in die richting ontwikkelt. Bionext-directeur Michaël Wilde is het daar volledig mee eens: “Groeiambities zijn mooi, maar de markt is leidend. Als we alleen aan de productieknop draaien, dan krijgen we prijsdruk en dat belemmert de afzet.”

De Natuurweide-voorzitter Sybrand Bouma ziet ook kansen: “Biologisch moet een hoofdstroom worden”, refererend aan de nichemarkt die ‘biologisch’ nu nog is, met alle beperkingen die daarbij horen. Voor deze snelle en omvangrijke groei is regie wel cruciaal, benadrukt Sybrand Bouma. Daarom is in december, met ondersteuning vanuit het marktprogramma Verduurzaming Dierlijke Producten, de regiegroep ‘Opschaling Biologische Zuivel en Rundvlees’ van start gegaan. Daarin zijn ook de overheid en ketenpartijen vertegenwoordigd. Sybrand Bouma legt uit waarom: “Zo’n groei betekent dat de hele keten verandert en daarom is die regie zo belangrijk.”

Groei van de biologische melkveehouderij zou met name goed kunnen in gebieden waar  geen toekomst meer is voor gangbare melkveehouderij, zoals nabij Natura 2000-gebieden. “Maar dan is er wel ander beleid nodig”, zo stelt Sybrand Bouma. En de sector moet anders worden afgerekend: op uitstoot per hectare in plaats van per product zoals nu in de Kringloopwijzer het geval is: “Biologisch komt er niet altijd goed uit, omdat wij extensief boeren”, stelt Sybrand Bouma. “Je moet gaan kijken naar gebiedsgerichte belasting per hectare. Dan wordt het een heel ander verhaal. Dat verhaal is nou net relevant als je kijkt naar kwetsbare natuur. Daar past biologisch juist goed in. Dan zijn wij een goede oplossing.”

Lees het hele artikel op de website van Nieuwe Oogst.

Op woensdag 17 en donderdag 18 januari staat De Natuurweide met een stand op de Biobeurs in Den Bosch. Komt u langs om even bij te praten met ons, met collega bio-landbouwers of de mensen van EKO-keurmerk, waarmee we gezamenlijk een terras hebben op deze dagen? U vindt ons in de stand met nummer 493. Hopelijk tot ziens in de Brabanthallen in Den Bosch! Voor meer informatie, zie dit eerdere bericht.