Auteur: Gerard Oldenhof

De Tweede Kamer hield vorige week ene hoorzitting over de toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), melden Melkvee en Boerderij. Daarin pleitte Robert Baayen, onderzoeker bij Wageningen University & Research op het gebied van Europese regelgeving, voor meer focus op ondersteuning van verduurzaming door boeren in gebieden met natuurlijke of wettelijke beperkingen. Als voorbeelden noemde hij veenweidegebieden, Natura 2000-gebieden en gebieden met beperkingen vanwege de Kaderrichtlijn water (KRW). Baayen: „Je moet de boeren die de grootste opgaven hebben, het meeste ondersteunen. Heel het land heeft problemen. We hebben een paar miljard nodig om dat op te lossen. Dat zouden we met z’n allen aan moeten meebetalen.” Momenteel gaat 35% van de GLB-middelen naar eco-maatregelen.

Directeur Duurzaamheid van de Europese Commissie Gijs Schilthuis gaf aan dat Nederland de ruimte heeft om de verdeling van GLB-geld aan te passen: “Lidstaten zijn verplicht om directe inkomenssteun te geven, maar er worden geen bedragen genoemd. Nederland heeft dus de ruimte om meer GLB-geld uit te geven aan de doelen die er zijn. Als er dan problemen zijn voor boeren in de veenweidegebieden, dan doet Nederland er verstandig aan om het geld daar in te zetten.” Volgens Schilthuis vindt de Europese Commissie dat lidstaten meer strategische keuzes moeten maken en minder vast moeten houden aan de traditionele inkomensondersteuning. In Nederland wordt 41% van het GLB-geld uitgekeerd als directe inkomenssteun.

 

 

Het televisieprogramma Pointer besteedde aandacht aan de consequenties van het pachtbeleid van overheden en natuurorganisaties. Hoewel de doelstelling is om het biologische landbouwareaal te laten groeien naar 15%, verliezen verscheidene biologische boeren gronden die ze pachtten bij overheden en natuurorganisaties omdat ze worden overboden door niet-biologische collega’s. In Nederland bestaat 43% van de grond uit landbouwgrond waarvan een derde (14%) pachtgrond is. Hiervan is 91% kortlopende pacht, met pachtperiodes van een tot enkele jaren. Hoewel provincies duurzaamheidscriteria kunnen hanteren bij het verpachten van de grond, gebeurt dit slechts in de helft van de provincies. Op Flevoland na staan alle provincies het gebruik van kunstmest toe op gepachte grond.

De volledige uitzending kunt u bekijken via deze link.

Op dinsdag 29 april vindt bij biologisch melkveebedrijf Keuper in Megchelen (in de Achterhoek) de bijeenkomst ‘Maximaal weiden’ plaats in het kader van de Climate Farm Demo. Dit is een zeven jaar durend project in 28 landen van de Europese Unie, gericht op klimaatbewust boeren. Biologisch melkveehouder Tom Keuper heeft zijn beweidingsmanagement dusdanig geoptimaliseerd dat de gras- en eiwitopbrengst van eigen land sterk is verbeterd. De CO2-uitstoot die gepaard gaat met productie en aanvoer van krachtvoer, vermindert hierdoor aanzienlijk. Dit heeft uiteraard ook bedrijfseconomische voordelen omdat hij minder krachtvoer hoeft in te kopen.

Met behulp van een grashoogtemeter en een berekeningsmethodiek stelt Tom Keuper een beweidingsplan op waarmee hij de grasopbrengst maximaliseert. Tijdens de bijeenkomst, die duurt van 11.00 tot 13.00 uur, hoort en ziet u meer over deze aanpak om een effectievere bedrijfsvoering te combineren met minder klimaatimpact. U kunt zich aanmelden voor de bijeenkomst op de website van Climate Farm Demo.

Het Louis Bolk Instituut (LBI) heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de bijdrage van het biologische landbouw aan de biodiversiteit. In het rapport Biologisch èn natuurinclusief heeft een groep onderzoekers van LBI gekeken naar de bijdrage die de biologische landbouw levert. Daarmee wil LBI beleidsmakers en natuur- en landschapsorganisaties inzicht geven in hoe de sector kan bijdragen aan maatschappelijke opgaven in het landelijk gebied.

De biologische landbouw scoort met name goed in verminderen van negatieve impact op de natuur, bijvoorbeeld door veel beweiding en geen chemisch-synthetische gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken. Daarnaast draagt de biologische landbouw bij door de maatregelen die genomen worden gericht op het behoud van bodemvruchtbaarheid, zoals een ruime vruchtwisseling met rustgewassen als grasklaver te gebruiken. Ook het alleen maar werken met organische meststoffen pakt goed uit voor de biodiversiteit.

Onderzoeker Boki Luske licht toe licht toe waarom de de biologische landbouw een logisch vertrekpunt is voor herstel van biodiversiteit: “Met dit onderzoek laten we zien dat biologische boeren gemiddeld genomen veel doen voor de onder- en bovengrondse biodiversiteit. Dit is waardevolle informatie voor beleidsmakers en natuur- en landschapsorganisaties, die daarmee de biologische landbouw beter mee kunnen wegen als een oplossingsrichting voor maatschappelijke opgaven in het landelijk gebied. Het versnellingsspoor biologisch, dat als doel heeft om de biologische landbouw en consumptie te laten groeien in Nederland, kan dus hand in hand gaan met het verbeteren van biodiversiteit in ons land.”

In de volgende fase van het project worden verschillende biologische bedrijven begeleid met het doovoeren van nog meer natuurinclusieve maatregelen op hun bedrijf. De resultaten van dit onderzoek maken deel uit van het tweejarige project ‘Natuurinclusief en biologisch’, uitgevoerd door Bionext, Biohuis en het Louis Bolk Instituut. Het project wordt gefinancierd door het ministerie van LVVN.

Biologisch melkveehouder Hans Kroodsma, met een bedrijf in het Friese Jannum, is aangemerkt als PAS-melder maar blijft optimistisch naar de toekomst kijken, zo meldt Omrop Fryslân. In 2015 liet hij een nieuwe stal bouwen. Hij wilde hiervoor een natuurvergunning aanvragen maar kreeg te horen dat het doen van een melding volstond. Inmiddels is zijn bedrijf dus formeel gesproken illegaal actief. Hoewel zijn bedrijf gewoon door draait, merkt hij in contacten met bijvoorbeeld de bank wel de consequenties van het PAS-melder zijn.

Kroodsma heeft moeite met de stempel ‘PAS-melder’: “Je hebt het met de beste intenties gedaan en dan ben je ineens een soort van illegaal. Dat geeft een heel wrang gevoel. Ik kan het best met twintig of dertig koeien minder doen, denk ik. Maar om de PAS-melding helemaal weg te krijgen, moet ik de helft van mijn koeien inleveren.” Kroodsma richt zich op ‘wat nog wel kan’ lanceert nu, met hulp van de Vogelbescherming, zijn eigen kaasmerk ‘Jannummer’. Daarmee wil hij proberen met minder koeien toch een afdoende verdienmodel te creëren en te werken aan zijn toekomstperspectief: “Ik geloof ook dat je erin moet geloven. Want anders is er niet zoveel aan.”

Zondag 6 april besteedt het KRO-NCRV programma Pointer aandacht aan de problemen die biologische boeren ervaren bij het continueren van pachtcontracten. Centraal in de uitzending staat de ervaring van Pieter Boons, biologische melkveehouder in Raamsdonk. Nadat hij een van de provincie Noord-Brabant gepacht stuk grond heeft omgevormd naar biologisch, verloor hij het pachtcontract aan een gangbare akkerbouwer die er aardappels op gaat verbouwen. Boons gebruikte de grond om er grasklaver op te verbouwen. De opbrengst daarvan weegt niet op tegen de opbrengst van aardappelteelt. daardoor kon de akkerbouwer een hoger bod neerleggen, dat de opslag vanwege de biologische bedrijfsvoering van Pieter boons, te boven gaat.

De uitzending van Pointer is zondag 6 april om 22.10 op NPO2.

De overheidscampagne om biologische voeding te promoten (zie bijgaande foto, © Ministerie van LVVN), sloeg in beperkte mate aan bij consumenten. meldt Nieuwe Oogst. De boodschap werd positief ontvangen maar kwam slechts bij een beperkte groep consumenten aan. De positieve omzetontwikkeling voor biologische voeding is dan ook niet direct te herleiden naar de overheidscampagne maar eerder naar inspanningen van de supermarkten. Deze willen meeliften op de groei van biologisch en treden nadrukkelijker naar buiten met hun biologische ambities en assortiment.

De campagnedoelstelling om te bewerkstelligen dat de doelgroep biologische voeding bij zichzelf vindt passen, werd wel gehaald. Ook de bekendheid van het biologische keurmerk als een van de topkeurmerken werd vergoot. De langetermijndoelstelling om meer consumenten voor biologisch te laten kiezen, werd eveneens behaald. De frequentie waarmee consumenten kiezen voor biologische producten nam tijdens de campagne toe.

Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen (Ctgb) gaat versneld het nieuwe toetsingskader voor middelen implementeren, meldt Boerderij. Deze aangepaste werkwijze volgt op een uitspraak van het Europese Hof van Justitie. In deze uitspraak bevestigde het Hof dat nationale beoordelingsinstanties risicobeoordelingen mogen aanscherpen op basis van actuele wetenschappelijke kennis. Voorwaarde is dat er mogelijk een onaanvaardbaar risico voor mens, dier of milieu bestaat waar eerder geen rekening mee was gehouden in de originele beoordeling. Ook middelen die in andere EU-landen al zijn toegelaten vanuit een verouderd toetsingskader worden opnieuw behandeld.

In 2024 stegen de grondprijzen met 8,3%, meldt Boerderij op basis van cijfers van makelaarsorganisatie NVM Agrarisch & Landelijk. In de melkveehouderij waren 97 transacties. Door de grote vraag vanuit de melkveehouderij naar grond als waardevaste investering maar ook om te kunnen extensiveren en voor afzet van mest, stegen de prijzen harder dan de inflatie. Volgens de voorzitter van NVM Agrarisch & Landelijk, Jos Ebbers,  loont het niet om grond aan te kopen voor mestafzet maar gebeurt dat wel.

De gemiddelde prijs voor landbouwgrond steeg in 2024 naar €85.000. Bouwland is nog steeds het duurst. De gemiddelde prijs per hectare kwam boven de €100.000 in de tweede helft van vorig jaar. Regionaal zijn er grote verschillen in de prijzen van agrarische grond. In Flevoland ligt de gemiddelde prijs op €164.000 per hectare. West-Brabant volgt op de tweede plaats met een gemiddelde prijs van €107.300. In het Noordelijk weidegebied (de drie noordelijke provincies en Noordwest Overijssel) was de prijs met €63.500 per hectare het laagst.

De Nederlandse supermarkten hebben ambities om het aandeel biologisch te laten groeien maar moeten nog meer doen om de groei te versnellen. Dat concludeert Denktank Questionmark in de Benchmark Bio. Biologische producten zijn nog flink hoger in prijs en soms bevatten assortimenten nog geen biologische varianten. Dat geldt met name bij Aldi en Dirk. In de schappen en de folders van de supermarkten is nog niet altijd de ambities om biologisch te laten groeien, terug te zien. Albert Heijn is het actiefst in het promoten van biologische producten in de wekelijkse folder. Gemiddeld is 5% van de producten in de folder biologisch. Aldi en Dirk scoren ook hier het laagst met 2%.

Dirk en Plus hebben een doel gesteld voor het verhogen van het omzetaandeel biologisch. Ze rapporteren hier ook over. Albert Heijn, Jumbo en Lidl geven hier ook inzicht in maar een concreet doel hebben zij alleen voor het aandeel biologisch in aardappelen, groente en fruit. Plus heeft voor sommige productsoorten volledig ingezet op biologisch. De dagverse melk, karnemelk en yoghurt van het huismerk is biologisch. Ook het hele uienschap is voorzien van biologisch varianten. Aardappelen is al deels omgezet naar biologisch. Dit jaar wordt deze switch naar biologische aardappelen afgerond.

Questionmark doet in haar rapport enkele aanbevelingen  om biologisch sneller te laten groeien:
– Maak doelen concreet met een biologisch actieplan
– Ontzorg klanten door alleen biologisch aan te bieden
– Verklein het prijsverschil tussen biologisch en niet-biologisch
– Vergroot het aantal aanbieding voor bio producten in reclamefolders