Het langverwachte stikstofplan is in Den Haag gepresenteerd. Het doel is een emissiereductie van 42 tot 46% in de landbouw en van 50% in industrie en mobiliteit. In vijftien zones van een kilometer rond kwetsbare Natura 2000-gebieden moet de stikstofuitstoot met meer dan 60% omlaag. Rond 85 andere Natura 2000-gebieden komt een beperkte zonering van 500 meter. De exacte doelen per gebied worden nog vastgesteld. Het kabinet wil verder investeren in natuurherstel en extra maatregelen nemen in gebieden waar de natuur er het slechtst voor staat. Daarbij worden ook effecten van bijvoorbeeld droogte meegenomen. In deze gebieden wordt biologische landbouw geopperd als ‘logische keuze’. Minister Van Essen richtte zich ook tot de consument tijdens de persconferentie. Door te kiezen voor biologische voeding kan de consument bijdragen aan de aanpak.
Centraal punt in de aanpak is dat boeren zelf aan het stuur zitten en kunnen kiezen uit stappen die bijdragen aan de doelen. De emissienorm wordt vastgesteld op 0,164 kg ammoniak per fosfaatrecht in 2035. De norm is gebaseerd op wat ondernemers met de best beschikbare technieken moeten kunnen bereiken op hun bedrijf, bijvoorbeeld door stal- of voeraanpassingen. Daarmee wordt een belangrijk deel van de landbouwopgave gerealiseerd. Het overige deel wordt ingevuld met het verminderen van de aanwending van mest, extensivering, vrijwillige beëindigingen en afroming van dierrechten bij overdracht buiten familieverband. Boeren die al flinke stappen hebben gezet gaan die terug zien in de bedrijfsnorm. Een gebied kan tot uiterlijk 1 januari 2028 een eigen aanpak opzetten om de druk op een Natura 2000-gebied te verminderen en te werken aan een goede staat van instandhouding. Als dit niet slaagt volgen generieke normen en maatregelen voor bedrijven. Boeren kunnen volgens de Kamerbrief rekenen op ‘omvangrijke ondersteuning’, zowel in financieel opzicht als in begeleiding. Voor aanpassingen van onder meer stallen en voer, is 2 miljard euro beschikbaar. Het kabinet zet daarnaast in op extensivering door de invoering van een grondgebondenheidsnorm van 2,6 GVE/ha met o.a. ruimte voor samenwerkingsovereenkomsten met akkerbouwers.
Het kabinet belooft het wetsvoorstel met de nieuwe stikstofdoelen voor alle sectoren in oktober naar de Tweede Kamer te sturen. Alle maatregelen worden vastgelegd in een bijbehorend programma, waarmee een stevige juridische basis wordt gelegd om de vergunningverlening weer vlot te trekken. PAS-melders krijgen prioriteit en et kabinet verwacht dat het maatregelenpakket ‘een stevige basis biedt’ om handhavingsverzoeken te voorkomen. Vergunningverlening voor verduurzaming (emissiereductie) moet daarmee weer mogelijk worden. Salderen kan bijdragen aan het vergunnen van nieuwe projecten. Ook voert het kabinet zo snel mogelijk een rekenkundige ondergrens in. Activiteiten met een zeer beperkte stikstofneerslag hebben dan geen vergunning meer nodig. Dit maakt het realiseren van projecten met een beperkte stikstofneerslag, zoals in de woningbouw, energietransitie en infrastructuur, eenvoudiger.
Minister Van Essen benadrukte de samenhang in het maatregelenpakket. Alle onderdelen zijn met elkaar verbonden en resultaten worden alleen gehaald als naast maatregelen ook de benodigde ondersteuning wordt geboden. Voor het totale pakket aan maatregelen wordt 20 miljoen euro extra uitgetrokken.